Анагаах ухааны цахим сургалт
Яагаад
Цахим сургалт гэж?
Хэзээ ч, хаана ч үзэх боломжтой
Хэзээ ч, хаана ч үзэх боломжтой
Та ажил, гэр, сургууль мөн жижүүрт хонох үедээ интернэт холболт бүхий ямар ч төрлийн төхөөрөмж ашиглан суралцах боломжтой.
Цаг хугацаа, мөнгийг тань хэмнэнэ
Цаг хугацаа, мөнгийг тань хэмнэнэ
Та байгаа газраасаа цахимаар суралцсанаар цаг хугацаа төдийгүй, мөнгөө хэмнэж өөрт хэрэгцээтэй сургалтыг авах боломжтой.
Сургалтыг та өөрөө удирдана
Сургалтыг та өөрөө удирдана
Цахим сургалтаар та багшаа, сургалтын аргаа, сургалтын хурдыг, сургалтын сэдэв болон дэс дараалал зэргийг бүрэн удирдах боломжтой.
Танд санал болгох
Багцын мэдээлэл

6 сарын багц

69,900₮

6 сард нэг удаа төлнө

  • 2 багц цагийн сургалт үнэгүй
  • Багцад хамаарах бүх хичээлүүд
  • Танхимын сургалтын хөнгөлөлт - 10% *
* 1 удаа хөнгөлөлтийг ашиглана
Багц авах

1 жилийн багц

99,900₮

Жилд нэг удаа төлнө

  • 3 багц цагийн сургалт үнэгүй
  • Багцад хамаарах бүх хичээлүүд
  • Онцлох хичээлүүд
  • Танхимын сургалтын хөнгөлөлт - 20% *
* 1 удаа хөнгөлөлтийг ашиглана
Багц авах
Сүүлийн үеийн
Нийтлэлүүд
Өвдөлтийн менежментийг тоймлох нь
2025 оны 3-р сарын 28

Өвдөлтийн менежментийг тоймлох нь

Өвдөлт нь эд эсийн гэмтлийн улмаас үүссэн хүнд мэдрэгдэх тааламжгүй мэдрэмж, сөрөг сэтгэл хөдлөлийн илрэл хэмээн тодорхойлсон байдаг. Өвдөлтийг хугацаагаар нь : 14 хоногийн дотор илэрсэн бол цочмог, 14 хоногоос дээш илэрсэн бол архаг гэж үзнэ. Цочмог өвдөлт нь илаарших боломжтой байдаг бол архаг өвдөлт илаарших боломж харьцангуй бага байдаг.Өвдөлтийн шинж чанараар нь базах, нухах, хатгуулах, янгинах, бадайрах гэх мэтээр ангилж болдог бол давтамжаар нь байнгын, завсарлагатай, сэдэрдэг гэж ангилдаг. Мэдрэлийн дамжуулалтаар нь нососептив, невропатик болон холимог гэж ангилдаг.Нососептив өвдөлт нь цочмог хэлбэрээр илэрдэг бөгөөд өвдөлт өгсөн шалтгаан нь ихэвчлэн тодорхой байдаг. Тухайлбал: Мэс ажилбарын дараа, гэмтлийн дараа, түлэгдлийн дараа гэх мэт юм. Механик, хими эсвэл дулааны зүйлээс болж эд эс гэмтэхэд мэдрэлийн төгсгөл цочирч нососептив мэдрэлийн ширхэг нь өвдөлтийг мэдэрдэг. Өвдөлт нь тодорхой байрлалтай байх ба хөдөлгөөнд дорддог. Нососептив өвдөлт нь тухайн өвчний үндсэн эмэнд дарагддаг онцлогтой.Невропатик өвдөлт нь архаг явцтай байх бөгөөд төв болон захын мэдрэлийн тогтлолцоонд мэдрэл мэдрэл гэмтсэн, дарагдсантай холбоотойгоор үүсдэг. Өвдөлтийн онцлог нь ихэвчлэн бадайрах, хорсох, халуун оргих, жирвэгнэх зэрэг мэдрэлийн талын өвдөлтүүд давамгай илрэхээс гадна хавдар ойролцоох эд эрхтэнийг дарснаас, эсвэл амбутацийн дараа зэрэг үүсдэг. Невропатик өвдөлт үндсэн эмэнд дээр нэмэх нь туслах эмүүдийг хэрэглэснээр өвдөлт буурдаг онцлогтой.Өвдөлтийн зэргийг тоон үнэлгээний арга (Numerical rating scale), харааны арга (Visual Analogue scale) буюу нүүр царайны илрэлээр өвдөлтийг үнэлэх (Faces pain scale revised) зэрэг аргуудаар үнэлж болдог.Өвдөлтийн менежментийн суурь зарчим:Өвдөлтийг зөв үнэлсэн байх шаарлагатайЦочмог өвдөлтийн үед богино үйлчилгээтэй эмийг хэрэгцээтэй үед нь өгөх хэрэгтэйАрхаг өвдөлтийн үед удаан үйлдэлтэй эмийг суурь эм болгох бөгөөд богино үйлдэлтэй эмийг сэдэрсэн өвдөлтийг намдаах зорилгоор хэрэглэх нь хамгийн сан үр дүн үзүүлдэг.Опоид эмэнд невропатик өвдөлт сайн намдахгүй байвал сэтгэл гутралын эсрэг эсвэл уналт таталтын эсрэг туслах эмүүдийг нэмэлтээр хэрэглэх нь үр дүн сайтай байдаг.Өвдөлт намдаах эмийг гарааны тунгаах эхэлж өгөх бө цаашид тунг нэмж болно. Өвдөлт намдаах эмийг1. Опийн бус эм /парацетамол, анальгин, ибупрофен, диклофенак гэх мэт/2. Опийн бүлгийг эм /Трамадол, кодеин, морфин, фентанил гэх мэт/3. Туслах эм /Амитриптилин, карбамезапин гэх мэт/ гэж ангилдаг бөгөөд ДЭМБ-аас өвдөлтийн зэргээс шалтгаалан эмийн эмчилгээг хэрхэн сонгох тухай эмчилгээний 3 үе шатыг дараах маягаар зөвлөсөн байдаг. Үүнд:1 шат буюу Бага зэргийн өвдөлтийн үед: Опийн бус эм +/- NSAID2 шат буюу Дунд зэргийн өвдөлтйн үед: Сул опийн бүлгийн эм (Трамадол эсвэл Кодейн) +/- NSAID шаардлагатай бол туслах эмийг хавсарч хэрэглэж болно.3 шат буюу Хүнд зэргийн өвдөлтийн үед: Хүчтэй опийн бүлгийн эм (Морфин) +/-NSAID + шаардлагатай бол туслах эмийг хавсарч хэрэглэж болно.Өвдөлтийн үед хэрэглэгдэх энэхүү менежментийг зөв, зохистой хийсэн тохиолдолд эмэнд дасах, хамааралтай болох асуудал үүсдэггүй. Опийн бус эмүүд буюу үрэвслийн эсрэг стероид эмүүд NSAID- NSAID нь циклооксигенз изоинземийг дарангуйлснаар халуун бууруулах, өвдөлт намдаах, үрэвсэл дарах үйлчилгээтэй- Бага зэргийн өвдөлт, ялангуяа үрэвслээс үүдэлтэй өвдөлтөнд илүү үр дүнтэй.- Тунг хэтрүүлсэн тохиолдолд ходоодноос цус алдах, ходоодны шарх үүсэх, ялтас цөөрөх болон бөөрний дутагдал үүсгэх эрсдэлтэй. Иймээс ходоодны шархтай болон бөөрний дутагдалтай өвчтөнд хориглох заалттай. Опийн бүлгийн эмүүд- Опийн бүлгийн эмүүд нь төв болон захын мэдрэлийн өвдөлтийг бууруулах замаар өвдөлт намдаах үйлчилгээ үзүүлдэг.- Опийн бүлгийн эмийн тунг өвчтөний хэрэгцээнд тохируулан өөрчилж болдог.- Тунг уухаар, арьсаар, хэлэн доор, судсаар, шулуун гэдсээр, нугасаар, хатуу хальсаар дамжуулан өгч болно. Туслах эмүүд- Өвдөлт намдаах туслах эмийг опийн бүлгийн эмтэй хавсарч хэрэглэх нь үр дүн сайтай байдаг. Учир нь өвдөлт намдаах туслах эм нь опийн өвдөлт намдаах индексийг ихэсгэж, гаж нөлөөг нь багасгадаг.- Невропатик өвдөлттэй хүмүүсийн 1/3 нь сэтгэл гутралын эсрэг гурван цагирагт эм хэрэглэснээр өвдөлтгүй болдог байна- Өвдөлт намдаахад бага тунгаар хэрэглэддэг хэдий ч үйлчлэл нь харьцангуй эрт эхэлдэг байна.- Таталтын эсрэг Габапентинийг архаг невропатийн өвдөлтийн эмчилгээнд өргөн хэрэглэдэг төдийгүй хагалгааны дараах невралги, чихрийн шижингийн невропати зэргийн үед өвдөлт намдаах зорилгоор хэрэглэх нь илүү үр дүнтэй байсан тухай тэмдэглэсэн байдаг.- Карбамезапенийг гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт болон чихрийн шижингийн невропатийн үед тус тус хэрэглэснээр невропат өвдөлт буурдаг байна.Ашигласан эх сурвалжhttps://medicalguidelines.msf.org/en/viewport/CG/english/pain-16689104.htmlThe Washington Manual of Outpatient Internal Medicine, Second Edition

Дэлгэрэнгүй
Анзаараагүй үзүүлэлтүүд - ач холбогдол өндөртэй болох нь
2025 оны 3-р сарын 28

Анзаараагүй үзүүлэлтүүд - ач холбогдол өндөртэй болох нь

Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ (ЦДШ) нь лабораторийн хамгийн түгээмэл хийгддэг шинжилгээнүүдийн нэг боловч түүнд багтсан зарим үзүүлэлтүүд анзаарагдалгүй үлдэх нь бий. Энэхүү товч тоймд ЦДШ-г дүгнэхэд бүрэн ашиглагддаггүй байж болох 3 үзүүлэлт болох улаан эсийн тархалтын өргөн (RDW), ялтсын дундаж эзэлхүүн (MPV), бөөм агуулсан улаан эсийн тоо (NRBC)-г авч үзнэ. Эдгээр үзүүлэлтүүд нь оношлогооны өвөрмөц хэрэглээ, тавилангийн ач холбогдолтой юм. ЦДШ-ний бүх үзүүлэлтийг бүрэн ойлгосноор өвчтөн бүрт тохирсон чухал шийдвэрүүдийг гаргах боломжтой.Гол ойлголтуудRDW (улаан эсийн тархалтын өргөн) нь улаан эсийн хэмжээ эсвэл эзэлхүүний ялгааг харуулдаг бөгөөд зарим цус багадалтын ялган оношилогоонд чухал ач холбогдолтой байдаг. Тухайлбал RDW ихсэх нь төмөр дутагдлын цус багадалт, харин хэвийн байвал талассеми өвчнийг илтгэж болно. Мөн RDW өндөр үед нас баралтын түвшин ихэсдэг болохыг харуулсан ба зүрхний зарим өвчний үед тавилан муу байхыг урьдчилан таамаглаж болохыг судалгаагаар нотолсон байна.MPV (ялтасын дундаж эзэлхүүн) нь цусанд эргэлдэх нийт ялтсын дундаж хэмжээг тодорхойлно. Ялтсын дундаж эзэлхүүн ихсэх нь захын цусанд том ялтсууд орж ирснийг илтгэх бөгөөд MPV өндөр байх нь зүрх судасны эмгэгүүдийн үед тавилан муутай холбоотой болохыг олон судалгаанууд харуулсаар байна.Бөөм агуулсан улаан эс (NRBC) нь хэвийн үед захын цусанд орж ирдэггүй бөгөөд зөвхөн ургийн юмуу нярайн захын цусанд тодорхойлогдож болно. Бөөм агуулсан улаан эсийн тоо их байх нь эрчимт эмчилгээний нөхцөлд тавилан мууг заах үзүүлэлт хэмээн урьдчилан дүгнэж болдог.Саяханыг хүртэл цусны улаан эс, цагаан эс, ялтсын бүтцийг микроскопоор харж бүтцийг ажиглаж, тоолдог байсан ба энэ нь оношилгооны ач холбогдол өндөртэй байв. Харин орчин үед автомат тоологч ашигладаг болсноор ЦДШ-ний хариунд эсийн төрөл бүрийн шинж чанарыг тодорхойлсон бусад тоон үзүүлэлтүүд багтдаг болсон. Тухайлбал:Улаан эсийн дундаж эзэлхүүн (MCV) нь сорьцонд агуулдах улаан эсүүдийн дундаж хэмжээг илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Үүнийг ашиглан цус багадалтыг микроцитын, нормоцитын, эсвэл макроцитын гэж ангилдаг бөгөөд тус бүр өөрийн гэсэн ялган оношлогоотой байдаг.Цагаан эсийн үзүүлэлтүүд (Лейкоцитийн томьёо) нь лейкоцитийн төрөл тус бүрийн үнэмлэхүй тоо болон харьцангуй хувийг харуулдаг. Жишээлбэл, нейтрофилийн үнэмлэхүй тоо нь дархлааны чадамжийг илтгэх чухал хэмжүүр болдог.ЦДШ-ний бүхий л үзүүлэлтүүд нь чухал мэдээлэл өгч чадах хэдий ч зарим үзүүлэлтүүд анзаарагдалгүй үлдэх тохиолдол цөөнгүй байдаг. Иймээс энэ тоймдУлаан эсийн тархалтын өргөн (RDW)Ялтасын дундаж эзэлхүүн (MPV)Бөөмт улаан эсийн тоо (NRBC) -ийг онцолж байна. УЛААН ЭСИЙН ТАРХАЛТЫН ӨРГӨН (RED BLOOD CELL DISTRIBUTION WIDTH - RDW)RDW нь цусан дахь улаан эсүүд хэмжээний хувьд ялгаатай болохыг илтгэдэг үзүүлэлт бөгөөд ЦДШ-нд RDW ихсэхийг анизоцитоз гэнэ. "Өргөн" гэдэг нэр томьёо нь төөрөгдүүлж болох бөгөөд энэ үзүүлэлтийг улаан эсийн өргөнөөс бус, харин эсийн эзлэхүүний тархалтын муруйн өргөнөөс (Зураг 1) шалтгаалж ийнхүү нэрлэсэн байдаг. Иймээс RDW хэвийн байх нь эсүүд бүгд ойролцоо ижил хэмжээтэй байгааг, харин RDW өндөр байх нь тэдгээрийн хэмжээ янз бүр байгааг илтгэнэ.Зураг 1A: ЦДШ нь хэвийн өвчтөний улаан эсийн тархалтын өргөн (RDW) 13.5% (улаан шугам) буюу хэвийн байна. Зураг B: Төмрийн бэлдмэлээр эмчилгээг эхэлснээс хойш төмөр дутагдалын ЦБ-тай өвчтөнд RDW 28.8% хүртэл нэмэгдсэн байгааг харуулсан жишээ.RDW-г вариацийн коэффициентээр (лабораториос хамаарч лавлах хязгаар 11%-16%), эсвэл түүнээс ховор тохиолдолд стандарт хазайлтаар (лавлах хязгаар 39-46 фл (фемтолитр)) тооцож болно.RDW нь цус багадалтын ялган оношлогооны ач холбогдолтой болох ньRDW өндөр хэрнээ улаан эсийн эзэлхүүн (MCV) хэвийн байх нь ихэвчлэн төмөр, витамин В12, фолийн хүчлийн дутагдлын эхэн үед илэрдэг бол MCV буурсан буюу микроцитын үед RDW өндөр байх нь төмөр дутагдлын цус багадалтыг заадаг. Харин MCV хэвийн хэрнээ RDW өндөр байх нь талассемийг илтгэнэ.¹ Төмөр дутагдлын үед RDW нь улаан эсийн дундаж эзэлхүүн (MCV) багасахаас өмнө ихэвчлэн өсдөг тул эрт илрүүлгийн маркер болдог. МCV ихэссэн мөн RDW өндөр байх нь цус алдсан эсвэл цус задрал хурдацтай явагдсаныг илтгэдэг байна.Олон төрлийн эмгэг RDW-г ихэсгэж болох тул оношлогооны дараагийн чухал алхам бол захын цусны түрхэцийг харах шаардлагатай бөгөөд ялангуяа ретикулоцит, микросфероцит болон RDW-ийн өсөлтөд нөлөөлж буй бусад хэвийн бус улаан эсүүдийг анзаарах хэрэгтэй.Хэвийн RDW нь оношлогооны хувьд ач холбогдол багатай. Энэ нь улаан эсүүд ижил хэмжээтэй байгааг илтгэх боловч цус багадалт хэр удаан үргэлжилснээс хамаарч тэдгээр нь жигд жижиг эсвэл жигд том байж болно. Улаан эсүүд ердөө 120 хоног орчим захын цусанд эргэлддэг тул хэдэн сараас хэдэн жилийн турш төмөр дутагдлын хүнд хэлбэрийн цус багадалттай байсан өвчтөнүүдийн хувьд хэвийн хэмжээтэй улаан эсүүд нь бүгд жижиг эсээр солигдсон байдаг тул RDW нь өндөр биш, харин хэвийн байх нь түгээмэл. RDW буурах нь цус багадалтын ялган оношлогоонд ач холбогдолгүй байдаг.RDW нь өвчний тавилантай холбогдох ньRDW нь цусны бус эмгэгүүдийн үед тавилангийн ач холбогдолтой байж болохыг харуулсан шинэ судалгаанууд гарсаар байна. АНУ-ын Үндэсний Эрүүл Мэнд, Хоол Тэжээлийн Судалгаанд (1988-1994) хамрагдсан 15,852 насанд хүрэгчдийн ретроспектив судалгаагаар RDW өндөр байх нь нас барах эрсдэл өндөр байгааг харуулж байсан бөгөөд бүх төрлийн шалтгаант нас баралтын түвшин RDW 1% нэмэгдэх тутамд 23%-иар өсч байв.²Энэхүү хамаарал нь зүрхний эмгэгүүдийн үед онцгой тод ажиглагдсан байна. Шинж тэмдэг бүхий зүрхний архаг дутагдалтай өвчтөнүүдэд хийсэн 2 том ретроспектив судалгаагаар RDW өндөр байх нь өвчлөл, нас баралтын томоохон таамаглагч байсан (стандарт хазайлтын нэг нэгж нэмэгдэлт тутамд RR (risk ratio) харьцаа 1.17, P < .001) бөгөөд энэ нь шахалтын хувь (ejection fraction), Нью-Йоркийн Зүрхний Нийгэмлэгийн (NYHA) үйл ажиллагааны ангилал, бөөрний үйл ажиллагаа зэрэг илүү түгээмэл хэрэглэгддэг бусад шалгууруудаас илүү хүчтэй таамаглагч болж байв.³Зүрхний шигдээсээр өвдсөн өгүүлэмжтэй 4,111 өвчтөнд хийсэн ретроспектив судалгаагаар RDW-ийн ихсэлт нь зүрхний шигдээс дахих, зүрхний титэм судасны шалтгаант нас баралт, шинж тэмдэг бүхий зүрхний архаг дутагдал шинээр үүсэх, тархинд цус харвах зэрэг эрсдэлтэй хамааралтай байв.⁴Үүний механизмыг RDW өндөр байх нь холестерины агууламж өөрчлөгдсөнөөс эсийн мембраны бүрэн бүтэн байдал алдагдаж улмаар энэ нь эргээд олон эрхтэн тогтолцоонд сөрөг нөлөө үзүүлж, таагүй үр дагавартай холбогдож байна гэж тайлбарласан байна.⁵Одоогийн байдлаар RDW-г тавиланг үнэлэхэд ашиглах нь судалгааны шатанд байгаа төдийгүй өдөр тутмын практикт хэрхэн зөв хэрэглэх талаар нэмэлт судалгаа хийх шаардлагатай байгаа юм. ЯЛТСЫН ДУНДАЖ ЭЗЭЛХҮҮН (MEAN PLATELET VOLUME - MPV)MPV буюу ялтсын дундаж эзэлхүүнийг фемтолитрээр (фл) илэрхийлдэг. MPV нь ашиглаж буй анализатороос хамаарч өөр өөр байх тул лаборатори бүр өөрийн гэсэн лавлах хязгаартай байдаг. Гэхдээ ихэвчлэн хэвийн хэмжээ нь 8-12 фл орчим байна. MPV нь цусанд эргэлдэх нийт ялтсын дундаж хэмжээг тодорхойлдог ба ясны чөмгөн дэх ялтсын үүсэл, хөгжилд үнэлэлт өгч болохуйц үзүүлэлт юм. MPV-г ялтсын тоотой хамт харж, дүгнэх шаардлагатай. Учир нь MPV ялтсын тоотой урвуу хамааралтай бөгөөд ялтсын тоо цөөрөхөд MPV ихэсдэг байна.MPV-г ялтас цөөрөх эмгэгүүдийн шалтгааныг олоход ашиглах ньMPV-г тромбоцитопенийн ялган оношлогоонд ашиглана. Тухайлбал, дархлалын шалтгаант тромбоцитопенийн (ITP)-ийн үед захын цусан дахь ялтсууд их хэмжээгээр задарсны улмаас ялтас цөөрч, MPV ихэсдэг. Энэ нь ялтас задрах үед тромбопоэтины үйлдвэрлэл нэмэгдэж, эрүүл мегакариоцитуудаас ялтсын нийт массыг нэмэгдүүлэх зорилгоор шинэ, том хэмжээтэй ялтсууд ялгардагтай холбоотой.Харин эсрэгээрээ, мегакариоцитын үүсэлт дарангуйлагдсны улмаас үүссэн тромбоцитопенитэй өвчтөнүүдэд MPV багассан байдаг. Учир нь үйл ажиллагаа нь алдагдсан мегакариоцитууд ялтсын нийт массыг хадгалж чаддаггүй бөгөөд үүссэн ялтсууд нь жижиг хэвээр үлддэг.Мөн MPV-г төрөлхийн ялтас цөөрөх эмгэгүүдийг ялган оношлоход ашиглаж болно. Тухайлбал Gray platelet syndrome болон Бернард-Сульегийн хам шинжийн үед MPV ихэссэн байдаг бол Вискотт-Олдричийн хам шинжийн үед MPV багассан байдгаараа онцлог юм (Зураг 2).Зураг 2Миелофиброз болон чөмөгний гаднах цус төлжилттэй өвчтөний аварга том ялтас (нарийн сум), хэвийн хэмжээтэй ялтас (тасархай сум), бөөм агуулсан улаан эс (бүдүүн сум).MPV нь өвчний тавиланг заах ач холбогдолтой байж болноЗүрхний титэм судасны өвчтэй өвчтөнүүдэд хийсэн томоохон мета-анализ судалгаагаар MPV өндөр байх нь муу үр дагавартай байв. MPV ихэссэн (өөр өөр судалгаанд босго хэмжээ 8.4-11.7 фл-ийн хооронд хэлбэлзсэн) хүмүүст нас барах эсвэл зүрхний шигдээс болох эрсдэл MPV багатай хүмүүсээс 17%-иар өндөр байв.⁶ ST сегмент өргөгдөөгүй зүрхний шигдээстэй (NSTEMI) 213 өвчтөнд хийсэн судалгаагаар MPV болон тропонин өндөр өвчтөнүүдэд зүрхний титэм судасны ноцтой эрсдэл хэвийн MPV ба тропонин өндөр өвчтөнүүдээс 4.18 дахин их байсан.⁷Энэхүү хамаарал нь бусад хэлбэрийн судасны өвчинд мөн ажиглагдсан байна. Гүрээний артерийн ангиопластик болон стент тавиулсан 261 өвчтөнд MPV 10.1 фл-ээс өндөр байх нь стент доторх дахин нарийсах (рестеноз) эрсдэлийг 3 дахин нэмэгдүүлж байв.⁸Түүнчлэн 2-р хэв шинжийн чихрийн шижинтэй өвчтөнүүдэд, ялангуяа ретинопати эсвэл микроальбуминури зэрэг бичил судасны хүндрэлтэй хүмүүст MPV нь хяналтын бүлгийнхнээс өндөр байдаг нь тогтоогджээ.⁹Эсрэгээрээ, хорт хавдартай өвчтөнүүдэд MPV багассан байх нь тавилан мууг зааж байв. Улаан хоолойн хорт хавдартай 236 өвчтөнд хийсэн ретроспектив судалгаагаар MPV нь 7.4 фл буюу түүнээс бага байсан өвчтний нийт амьдрах хугацаа MPV нь 7.4 фл-ээс өндөр байсан өвчтөнүүдийнхээс харьцангуй богино байв.¹⁰MPV багасах нь хорт хавдартай өвчтөнүүдэд венийн тромбоэмболизм (ВТЭ) үүсэх эрсдэл нэмэгдэхтэй мөн холбоотой гарсан. 1,544 өвчтөнийг хамруулсан проспектив ажиглалтын когорт судалгаагаар MPV нь 10.8 фл-ээс бага өвчтөнүүдэд венийн тромбоэмболизмын 2 жилийн магадлал 9% байсан бол MPV ихэссэн хүмүүст 5.5% байв. Мөн өндөр MPV-тэй өвчтөнүүдийн 2 жилийн нийт амьдрах хувь нь бага MPV-тэй хүмүүсийнхээс их буюу 64.7% ба 55.7% тус тус байв (P = 0.001).¹¹MPV-ийн хэмжилт нь лабораторийн олон хүчин зүйлээс шалтгаалж хэлбэлзэж байдаг тул хэвийн бус утгыг үргэлж захын цусны түрхцийн шинжилгээгээр баталгаажуулах шаардлагатай. Түүнчлэн, хорт хавдаргүй өвчтөнүүдэд MPV өндөр байх нь тавилан муутайг илтгэдэг байхад хорт хавдартай өвчтөнүүдийн хувьд эсрэгээрээ байгаа нь сонирхол татаж байна. Иймээс түүний тавилан тодорхойлох үүрэг нь судалгааны шатанд хэвээр байгаа бөгөөд эмнэлзүйн практикт ашиглахын тулд нэмэлт судалгаанууд зайлшгүй шаардлагатай байгаа юм. ¹² БӨӨМ АГУУЛСАН УЛААН ЭСИЙН ТОО (NUCLEATED RED BLOOD CELL COUNT - NRBC)Бөөмт улаан эс (БУЭ) нь эрүүл насанд хүрэгчдийн цусанд орж ирдэггүй ба боловсроогүй улаан эсийн урьдал эсүүд буюу нормобластууд хамаарагдана. Улаан эсийн төлжилтийн (эритропоэз) явцад миелоид эс эхлээд проэритробласт болон ялгарч, дараа нь проэритробластын бөөм дэх хроматин аажмаар нягтарч ортохромат эритробласт буюу бөөм агуулсан улаан эс (Зураг 2) болдог. Бөөм гадагшилсны дараах эсийг ретикулоцит гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь эцэстээ боловсорсон эритроцит болдог.Эрүүл нярайн цусанд NRBC эргэлддэг бөгөөд төрснөөс хойш хэдэн долоо хоногийн дотор алга болдог. Гэвч янз бүрийн өвчний үед NRBC цусанд дахин илэрч болно.NRBC илрэх шалтгаануудЦус задралын хүнд хэлбэрийн үед эсвэл цочмог цус алдалтын үед цус алдалтыг нөхөх зорилгоор эритропоэз идэвхижиж NRBC цусанд ялгарна.Ясны чөмөгний гэмтэл эсвэл ачаалал нь мөн NRBC-ийг захын цусанд ялгарахад хүргэдэг бөгөөд энэ нь цусны эмгэгүүдийн үед ихэвчлэн тохиолддог. Цусны эмгэгтэй 478 өвчтөнд хийсэн судалгаагаар оношлогооны үед NRBC илрэх давтамж архаг миелоид лейкеми (100%), цочмог лейкеми (62%), миелодиспластик хам шинж (45%) бүхий өвчтөнүүдэд хамгийн өндөр байжээ.¹³ Мөн гемофагоцитын лимфогистиоцитоз зэрэг бусад цусны эмгэгийн үед хими эмчилгээний явцад NRBC илүү өндөр давтамжтай илэрч байв.NRBC ясны чөмөгнөөс хэрхэн гадагшилдаг механизм тодорхойгүй ч үрэвсэл эсвэл хүчилтөрөгчийн дутагдал (гипокси) нь цус төлжилтийн ачааллыг нэмэгдүүлж, улмаар боловсроогүй улаан эсүүд ялгарахад хүргэдэг гэж судалгаачид дүгнэдэг. NRBC-үүд цусанд эргэлдэж буй үед үрэвслийн цитокинууд (интерлейкин 6 ба интерлейкин 3) болон эритропоэтины сийвэн дэх концентраци ихсэж, артерийн цусны хүчилтөрөгчийн парциал даралт буурдаг байна. ¹⁴, ¹⁵Захын цусанд NRBC илрэх нь цусны эмгэгүүдтэй холбоотой байдаг тул NRBC илэрсэн тохиолдолд захын цусны түрхэцийн шинжилгээг зайлшгүй хийж шалгах шаардлагатай.NRBC-ийн тоо ба тавиланЭрчимт эмчилгээний өвчтөнүүдэд захын цусан дахь NRBC нь амь насанд аюултай нөхцөл байдлыг илтгэж болно. Тухайлбал, эрчимт эмчилгээний тасагт хэвтэн эмчлүүлж буй 421 насанд хүрсэн өвчтөнд хийсэн судалгаагаар захын цусандаа NRBC-тэй хүмүүсийн эмнэлэг доторх нас баралтын түвшин 42% байсан бол илрээгүй хүмүүст 5.9% байв.¹⁶ Цаашилбал, NRBC-ийн тоо өндөр байх тусам, мөн ЦДШ-д NRBC илэрсэн өдрийн тоо олон байх тусам нас барах эрсдэл өндөр байв.Амьсгалын цочмог дистресс хам шинжтэй (АЦДХШ) насанд хүрэгчдэд захын цусанд NRBC илрэх нь нас баралтын бие даасан эрсдэлт хүчин зүйл болж байсан бөгөөд NRBC-ийн тоо 220 эс/мкл-ээс өндөр байх нь нас барах эрсдэлийг 3 дахин нэмэгдүүлж байв.¹⁷Мэс заслын эрчимт эмчилгээний тасагт байгаа өвчтөнүүдэд өдөр бүр хийсэн скрининг шинжилгээгээр NRBC нь нас барахаас дунджаар 9 хоногийн өмнө илэрч байсан нь биеийн байдал хүндрэх эрт үеийн дохио болохыг харуулж байна.¹⁸Өөр нэг судалгаагаар¹⁹, эмнэлгээс гарснаас хойш 90 хоногийн дотор нас барах эрсдэл NRBC илэрсэн өвчтөнүүдэд өндөр байсан байна. Мөн 30 хоногийн дотор төлөвлөгөөгүй дахин эмнэлэгт хэвтэх эрсдэл нэмэгдсэн байв.ЭНГИЙН ШИНЖИЛГЭЭ Ч АЧ ХОЛБОГДОЛ ӨНДӨР ХЭВЭЭР БАЙНАЦДШ нь зөвхөн эсийн тоонуудыг заагаад зогсохгүй цусны эс бүртэй холбоотой мэдээллийн баялаг цуглуулга юм. Орчин үед молекул оношлогооны шинэ шинжилгээнүүд, тавиланг илрүүлэх олон төрлийн оношлогоонууд гарч ирсэн ч эмч нарын өдөр тутмын практиктаа ашигладаг шинжилгээнүүдийн үнэ цэнийг орхигдуулахгүй байх нь туйлын чухал юм.RDW, MPV, NRBC-ийн тоо нь оношлогооны болон тавилангийн эцсийн мэдээллийг хэлж өгөхгүй ч, тэдгээрийг зөв ойлгож, зөв ашиглавал зардал багатай, хэрэгцээтэй мэдээллээр хангаж, эмнэлзүйн шийдвэр гаргалтыг нэмэлтээр дэмжиж, чиглүүлж чадаж байгаа юм. ЦДШ-г илүү бүрэн ойлгосноор эмч, эмнэлгийн мэргэжилтнүүд энэхүү ердийн лабораторийн шинжилгээг бүрэн гүйцэд, дээд зэргээр ашиглах боломжтой юм. Ашигласан эх сурвалж:Cleveland Clinic Journal of Medicine March 2019, 86 (3) 167-172"Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээг унших аргачлал" цахим сургалт, Chagnuur.mn

Дэлгэрэнгүй
Бүсэлхий нурууны өвдөлтийн эмнэлзүйн тойм
2026 оны 7-р сарын 2

Бүсэлхий нурууны өвдөлтийн эмнэлзүйн тойм

Хавирганы нумнаас доош, өгзөгний атираанаас дээш хэсэгт байрлах өвдөлтийг (хөл рүү дамжсан эсвэл дамжаагүй байж болно) нурууны доод хэсгийн өвдөлт буюу бүсэлхий нурууны өвдөлт гэж тодорхойлдог бөгөөд энэ нь бүх насныхныг хамарсан, дэлхий даяар хөдөлмөрийн чадвар алдалтад хүргэдэг тэргүүлэх шалтгаан болсоор байна. Статистикаас харахад АНУ-ын 4 ажилтан тутмын 1 нь нурууны доод хэсгээр өвддөг гэж гарсан бөгөөд насанд хүрэгчдийн амьдралынх нь туршид тохиолдох тархалт ойролцоогоор 40%-тай байдаг.Өрх, анхан шатанд хандаж буй нурууны өвдөлттэй тохиолдлуудын 10 хүрэхгүй хувь нь л өвөрмөц шалтгаантай байдаг. Үүнд дискний ивэрхий эсвэл нугасны сувгийн нарийслаас үүдэлтэй бүсэлхийн язгуурын эмгэг (мэдрэлийн ёзоорын дарагдал), нугалмын хугарал, спондилоартрит зэрэг үрэвсэлт өвчин, нугалмын хорт хавдар (үсэрхийлсэн хавдар гэх мэт), халдвар (нугалмын остеомиелит гэх мэт) эсвэл кауда экуана (морин сүүлний) хам шинж зэрэг багтдаг. Харин ямар нэгэн өвөрмөц шалтгаан тодорхойлогдохгүй байгаа үед үүнийг өвөрмөц бус бүсэлхий нурууны өвдөлт гэж үзнэ. Өвөрмөц бус өвдөлтийг үргэлжлэх хугацаагаар нь 6 долоо хоногоос бага бол цочмог, 6-12 долоо хоног үргэлжилбэл цочмогдуу, 12 долоо хоногоос дээш бол архаг гэж ангилдаг. Энэхүү тойм нийтлэл нь амбулаторийн нөхцөлд өвөрмөц бус бүсэлхий нурууны өвдөлтийн тархвар зүй, эмнэлзүйн үнэлгээ, тавилан болон эмчилгээний талаарх орчин үеийн нотолгоог нэгтгэн харуулсан болно.Тархвар зүй болон Эрсдэлт хүчин зүйлсДэлхий даяарх өвчний тархалт, хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг тооцдог олон улсын хөтөлбөр болох "Дэлхийн өвчний дарамтын судалгаа"-гаар 2020 онд дэлхий даяар 619 сая хүн бүсэлхий нурууны өвдөлттэй гэж тооцоолжээ. Насанд тохируулсан тархалт нь эрэгтэйчүүдтэй харьцуулахад эмэгтэйчүүдэд илүү өндөр байв (100,000 хүн амд 5520-той харьцуулахад 9330). Нурууны өвдөлтийн тархалт нас ахих тусам нэмэгдэж, 85 орчим насанд дээд цэгтээ хүрдэг гэдгийг дурдах нь зүйтэй. Бусад эрсдэлт хүчин зүйлсэд таргалалт (магадлалын харьцаа [OR], 1.5 [95% CI, 1.2-1.9]), сэтгэл гутралын шинж тэмдгүүд (OR, 1.6 [95% CI, 1.3-2.0]), болон мэргэжлээс шалтгаалсан нөлөөлөл (хүнд зүйл өргөх гэх мэт) (өргөсөн 10 кг тутамд OR, 1.10 [95% CI, 1.01-1.20]) ордог байна. Нэмэлт эрсдэлт хүчин зүйлсэд тамхидалт, архаг хууч өвчнүүд (чихрийн шижин эсвэл багтраа гэх мэт), мөн өмнө нь нуруугаар өвдөж байсан анамнез зэрэг багтана.Эмнэлзүйн илрэлБүсэлхий нурууны өвдөлттэй өвчтөнүүд ихэвчлэн өвдөлт болон хөдөлгөөнтэй холбоотой үйл ажиллагааны хязгаарлалттай байдаг. Үүнд бөхийх, юм өргөх, алхах, удаан хугацаагаар суух эсвэл зогсох зэрэгт бэрхшээл үүсэх, мөн ажил болон гэрийн нөхцөлд ажил биелүүлэх чадвар буурах зэрэг шинжүүд багтдаг.Хавирганы нум болон өгзөгний доод атирааны хооронд байрлах өвдөлт нь дерматомын тархалтгүйгээр өгзөг эсвэл гуя руу дамжин өвдөж болно. Өвчтөнүүдийн ойролцоогоор 30% нь яг юунаас болж өвдөж эхэлснээ санахгүй байдаг бол, 76% нь өмнө нь яг ингэж нуруугаар өвдөж байсан анамнезтай байдаг. Шинж тэмдгүүд нь ихэвчлэн хөдөлгөөн хийх эсвэл нэг байрлалд удаан байх үед сэдэрч, амрах эсвэл байрлалаа өөрчлөхөд сайжирдаг. Өвөрмөц бус өвдөлттэй өвчтөнүүдийн 72%-д нь зүрх судас, бодисын солилцооны (жишээлбэл, чихрийн шижин) болон сэтгэцийн эрүүл мэндийн (жишээлбэл, сэтгэл гутрал) хавсарсан эмгэгүүд хамт илэрдэг байна.Эмнэлзүйн үнэлгээ ба оношилгооЭмч бид бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус өвдөлтийг оношлохдоо нурууны болон нурууны бус өвөрмөц шалтгаант эмгэгүүдийг бүрэн үгүйсгэсний дараа л энэхүү оношийг тавих учиртай. Энэхүү үнэлгээнд өвөрмөц эмгэг байх магадлалыг тодорхойлох, мэдрэлийн гэмтэл байгаа эсэх, түүний зэргийг тогтоохын тулд чиглэсэн анамнез болон бодит үзлэг чухал үүрэгтэй.Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хандаж буй өвчтөнүүдийн ердөө 5-10%-д нь бүсэлхийн язгуурын эмгэг (мэдрэлийн ёзоорын дарагдал) эсвэл нугасны сувгийн нарийсал тохиолддог. Харин нугалмын хугарал, спондилоартрит, нугалмын халдвар, хорт хавдар болон дотор эрхтэн эсвэл судасны эмгэгээс дамжсан өвдөлт зэрэг нь нийт өвчтөнүүдийн 1 хүрэхгүй хувьд л тохиолддог болохыг санах хэрэгтэй.Өвчний түүхӨвчтөнөөс анамнез авахдаа өвдөлтийн үргэлжилсэн хугацаа, тархалт, давтамж, сэдрээх эсвэл намдааж буй хүчин зүйлс, түүнчлэн өдөр тутмын үйл ажиллагаанд хэрхэн нөлөөлж байгааг нарийвчлан асуух шаардлагатай. Мөн өмнө нь нуруугаар өвдөж байсан эсэх, ямар эмчилгээ хийлгэж байсан (эмчилгээний үр дүн ямар байсан), түүнчлэн өвдөлттэй холбоотой айдас (өвдөхөөс айж хөдөлгөөнөө хорих), сэтгэл гутралын шинж тэмдэг, ажлын байрны нөхцөл байдал зэрэг нийгэм-сэтгэл зүйн хүчин зүйлсийг тодруулах нь онош тавих, тавилан тодорхойлох болон эмчилгээний тактикийг сонгоход маш чухал юм.Нурууны бус гаралтай өвдөлтүүд (түнхний үений эмгэг гэх мэт), өөр хэсгээс дамжсан өвдөлт, дотор эрхтний гаралтай (нойр булчирхайн үрэвсэл гэх мэт) болон судасны эмгэг (захын артерийн өвчин гэх мэт) эсвэл вирусийн хам шинжүүдийг мөн үгүйсгэх шаардлагатай.Үүний зэрэгцээ, хорт хавдар, нугалмайн хугарал болон халдварын магадлалыг нэмэгдүүлдэг "дохио" шинжүүдийг нарийвчлан асуух хэрэгтэй. Жишээлбэл, 70-аас дээш настай, өндрөөс унах эсвэл авто осолд орох зэрэг хүнд гэмтэл авсан, 6 сар ба түүнээс дээш хугацаагаар кортикостероид хэрэглэсэн, мөн ясны сийрэгжилт илэрч байсан зэрэг нь хугарал байх магадлалыг эрс нэмэгдүүлдэг. Хорт хавдрын түүхтэй байх нь нурууны хавдрын үсэрхийлэл байх магадлалыг ихэсгэдэг.Халдварын эрсдэлт хүчин зүйлсийг мөн тодруулах шаардлагатай. Үүнд халуурах, хар тамхи хэрэглэх, саяхан халдвар авсан эсвэл нуруунд ажилбар хийлгэсэн эсэх зэрэг багтана. Харин спондилоартритыг сэжиглэхдээ: залуу насанд (45 наснаас өмнө) аажмаар эхэлсэн, өглөөний хөшүүн байдал 30 минутаас дээш үргэлжилдэг, амрах үед бус харин хөдөлгөөн хийхэд өвдөлт сайжирдаг, баруун зүүн өгзөг рүү ээлжлэн өвддөг, шөнө өвдөж сэрдэг зэрэг шинжүүд маш чухал байдаг. Эдгээр шинжүүдээс хэд хэд нь хавсарч илэрвэл нурууны ноцтой эмгэг байж болзошгүй гэж үзэн, дүрс оношилгооний шинжилгээг яаралтай төлөвлөх хэрэгтэй.Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хандсан өвчтөнүүдийн ердөө 0.1%-д нь тохиолддог ч, бүх өвчтөнд хурдан даамжрах эсвэл хүнд хэлбэрийн мэдрэлийн дутмагшлын шинж байгаа эсэхийг заавал шалгах ёстой. Үүнд морин сүүлний хам шинж (бүсэлхий ууцны мэдрэлийн ёзоорын дарагдал) багтах бөгөөд энэ үед шинээр шээс хаагдах эсвэл дусагнах, морин эмээл хэлбэрийн мэдээ алдалт, доод мөчний хөдөлгөөний саажил аажмаар даамжрах зэрэг шинжүүд илэрдэг. Эдгээр шинж илэрвэл яаралтай МРТ хийлгэж, мэдрэлийн мэс заслын эмчид шилжүүлэх нь амин чухал юм.Бодит үзлэгБодит үзлэг хийхдээ нурууны тэгш хэм, биеийн байрлал, хөдөлгөөний далайцыг үнэлэх, нурууны яс болон нуруу орчмын булчинг тэмтрэх, түүнчлэн үйл ажиллагааны хязгаарлалтыг тогтоохын тулд ерөнхий хөдөлгөөнийг (суугаад босох сорил, алхаа гишгээг үнэлэх) шалгах хэрэгтэй.Нуруу болон хөлөөр өвдөж байгаа өвчтөнүүдэд L4, L5, эсвэл S1 мэдрэлийн салааны дагуу хөл рүү дамжсан өвдөлт нь булчингийн сулрал, мэдрэхүйн алдагдал, эсвэл рефлекс бууралттай хавсарч байвал энэ нь бүсэлхийн язгуурын эмгэгийг илтгэдэг. Язгуурын эмгэгийг шалгах үзлэгт Ласегийн шинж, өвдөгний тэнийлгэгч булчингийн хүч болон өвдөгний рефлекс (L4), хөлийн эрхий хуруу болон тавхайн дорсифлексийн хүч (L5), хөлийн улны нугалаа болон ахиллын рефлекс (S1)-ийг шалгах зэрэг багтана. Өвчтөнийг дээш харуулан хэвтүүлээд тэнийлгэсэн хөлийг 30-70 градус өргөхөд (Ласегийн шинж эерэг гарах) суудлын мэдрэл болон бүсэлхий-ууцны мэдрэлийн ёзоорууд татагдаж, өвчтөний хөлийн өвдөлт сэдэрч байвал мэдрэлийн ёзоорын дарагдал байна гэж үздэг. Ласегийн шинж нь бүсэлхийн дискний ивэрхийг оношлоход мэдрэг чанар өндөртэй ч өвөрмөц чанар бага байдаг. Харин эсрэг талын Ласегийн шинж (эрүүл хөлийг өргөхөд өвчтэй талын хөлөөр өвдөх) нь мэдрэг чанар багатай ч, дискний ивэрхийг батлах маш өндөр өвөрмөц чанартай байдаг.Зогсох эсвэл алхах үед өгзөг, гуя, хөлөөр өвдөх эсвэл сулрах шинж тэмдэг илэрч, харин суух эсвэл нуруугаараа бөхийх үед намдаж байвал нугасны сувгийн нарийслыг баттай илтгэнэ.Дүрс оношилгоо хэзээ хийх шаардлагатай вэ?Ноцтой эмгэгийг илтгэх “аюултай дохио” шинжүүд (хавдрын өгүүлэмж, халуурах, гэмтэл, шээх, баах үйл ажиллагаа алдагдах гэх мэт) байхгүй бол, цочмог болон архаг өвөрмөц бус нурууны өвдөлттэй өвчтөнүүдэд рентген, КТ эсвэл MRI зэрэг дүрс оношилгоо хийхийг огт зөвлөхгүй.Рентген зураг дээр нурууны дегенератив өөрчлөлтүүд (дискний дегенераци, үений артропати зэрэг) маш түгээмэл илрэх ба энэ нь ихэнхдээ тухайн өвчтөний нурууны өвдөлттэй ямар ч холбоогүй байдаг. Хүн амын дунд хийсэн томоохон судалгаагаар нурууны өвдөлттэй хүмүүсийн 77.8%-д, харин өвдөлтгүй хүмүүсийн 74.4%-д нь MRI дээр дегенератив өөрчлөлт гарсан байдаг. Энэхүү бүтцийн өөрчлөлт нь нас ахих тусам нэмэгддэг хэвийн өөрчлөлт юм. Тиймээс MRI дээр гарсан жижиг өөрчлөлтүүдийг өвдөлтийн шууд шалтгаан мэтээр тайлбарлах нь өвчтөнд айдас түгшүүр үүсгэх, буруу онош тавих, улмаар үр дүнгүй эмчилгээ, шаардлагагүй ажилбаруудад хүргэх аюултайг эмч бид ямагт анхаарах хэрэгтэй.Тавилан болон эмчилгээЦочмог, өвөрмөц бус өвдөлт нь ихэвчлэн өөрөө аяндаа эдгэрдэг бөгөөд хүмүүсийн 72% орчим нь 12 сарын дотор бүрэн сэргэдэг. Харин архаг өвдөлтийн хувьд тавилан арай бага байх бөгөөд 12 сарын дотор өвчтөнүүдийн дөнгөж 42% нь бүрэн сэргэдэг. Удирдамжуудад өвчний явцаас үл хамааран нурууны өвөрмөц бус өвдөлттэй бүх өвчтөнд хамгийн түрүүнд зөвлөгөө, мэдээлэл өгөх ёстойг онцолдог.Бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус ЦОЧМОГ өвдөлтЭмчилгээ хийсэн ч бай, үгүй ч бай цочмог, өвөрмөц бус өвдөлттэй өвчтөнүүдийн өвдөлт, үйл ажиллагааны алдагдал шинж тэмдэг эхэлснээс хойш 6 долоо хоногийн дотор мэдэгдэхүйц сайжирдаг. Эхний шатны менежментэд өвчтөнд боловсрол олгох, хөдөлгөөн, ачааллаа зохицуулах (өдөр тутмын ажил, хөдөлгөөнөө аажмаар нэмэгдүүлэхийг зөвлөх) зэрэг багтдаг. Хэвтрийн дэглэм удаан сахих нь эдгэрэлтийг удаашруулдаг тул үүнээс зайлсхийх хэрэгтэй.Эмийн бус эмчилгээНурууны бариа засал, зүү төөнүүр, халуун жин болон массаж зэргийг санал болгох бөгөөд эдгээр нь өвдөлтийг богино хугацаанд бага зэрэг намдаах үйлчилгээ үзүүлдэг. Харин яг тогтсон дэглэмтэй, дасгал хөдөлгөөнийг (аэробик, сунгалт зэрэг) цочмог өвдөлтийн үед тогтмол хийхийг зөвлөдөггүй, учир нь үр дүн нь хязгаарлагдмал байдаг. Гэхдээ архаг өвдөлт рүү шилжих эрсдэлтэй өвчтөнүүдийг физик эмчилгээнд эрт илгээх нь зарим үед үр дүнтэй байдаг.Эмийн эмчилгээӨвдөлтөөс болж үйл ажиллагаа эрс хязгаарлагдсан, эсвэл эмийн бус эмчилгээг хийх боломжгүй, үр дүнгүй байгаа үед эмийн эмчилгээг сонгоно. Эхний сонголтын эмүүдэд Үрэвслийн эсрэг дааврын бус эм (ҮЭДБЭ; ибупрофен, напроксен гэх мэт) болон булчин сулруулагч эмүүд (циклобензаприн, тизанидин гэх мэт) багтдаг. ҮЭДБЭ нь цочмог өвдөлтийн үед өвдөлтийг статистик ач холбогдолтойгоор намдаадаг нь батлагдсан. Гэхдээ настай хүмүүс, бөөрний дутагдал, ходоодны шарх, эсвэл зүрх судасны өвчтэй хүмүүст маш болгоомжтой хэрэглэх шаардлагатай. Булчин сулруулагч эмүүд нь өвдөлтийг бага зэрэг бууруулдаг ч тайвшруулах, нойр хүргэх зэрэг гаж нөлөө ихтэй байдгийг анхаарах хэрэгтэй. Эмнэлзүйн практикт заримдаа парацетамолыг дангаар нь эсвэл системийн кортикостероидуудыг бичиж өгөх тохиолдол байдаг ч судалгаагаар эдгээр нь үр дүнгүй болох нь батлагдсан тул зөвлөдөггүй. Опоид төрлийн эмүүдийг зөвхөн бусад эмүүдэд намдахгүй байгаа, хүнд хэлбэрийн цочмог өвдөлтийн үед л богино хугацаагаар (жишээ нь хэдхэн хоног) маш болгоомжтой хэрэглэж болно.Бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус АРХАГ өвдөлтАрхаг өвдөлтийн үед үйл ажиллагааны хязгаарлалтыг засах, сайжруулах, дагалдах эмгэгүүдийг (сэтгэл гутрал гэх мэт) хянах зорилгоор эмийн бус эмчилгээг эхний сонголт болгон зөвлөдөг. Эмийн бус арга үр дүнгүй үед л эмийн эмчилгээг хоёр дахь шатанд хэрэглэнэ.Эмийн бус эмчилгээАрхаг өвдөлттэй өвчтөнүүдэд идэвхтэй хөдөлгөөнтэй байх тухай зөвлөгөө өгч, өвчтөнд зааж сургах нь маш чухал. Эмч бид өвчтөнд "байнгын өвдөлт нь заавал ямар нэгэн эд эсийн гэмтэл явагдаж байна гэсэн үг биш бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн тогтолцооны мэдрэг байдал нэмэгдсэнээс болж байж болно" гэдгийг сайтар тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй.Дасгал хөдөлгөөн болон сэтгэл зүйн эмчилгээг дангаар нь эсвэл хавсарч хийхийг олон улсын удирдамжууд нэгэн дуугаар зөвлөдөг. Дасгалын төрлөөс үл хамааран (аэробик, сунгалт, хүчний г.м) өвчтөний сонирхол, боломжид тааруулж урт хугацаанд тууштай хийхийг дэмжих хэрэгтэй. Түүнчлэн танин мэдэхүй, зан үйлийн эмчилгээ (ТМЗҮЭ) нь өвдөлт болон хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг бууруулахад бага-дунд зэргийн үр дүнтэй байдаг. Хэрвээ энгийн эмчилгээнүүдэд үр дүн өгөхгүй байгаа бол олон мэргэжлийн багийн (физик эмчилгээ, сэтгэл зүй, хөдөлмөр засал г.м) хамтарсан цогц нөхөн сэргээх хөтөлбөрт хамруулах нь илүү үр дүнтэй байдаг.Эмийн эмчилгээАрхаг өвдөлтийн үед эмийн эмчилгээг зөвхөн эмийн бус эмчилгээнд үр дүн өгөхгүй байгаа үед зөвлөнө. Учир нь ихэнх эмийн үр дүн хязгаарлагдмал бөгөөд гаж нөлөө ихтэй байдаг.Эхний сонголтоор ҮЭСТБ сонгоно. Зарим удирдамжуудад дулоксетин (антидепрессант) хэрэглэхийг зөвлөдөг ч NICE болон ДЭМБ-с гаж нөлөө нь (дотор муухайрах, нойрмоглох г.м) ач холбогдлоосоо давдаг тул антидепрессант хэрэглэхийг зөвлөдөггүй байна.Парацетамол, кортикостероид, булчин сулруулагч болон уналт таталтын эсрэг эмүүдийг (прегабалин, габапентин) архаг өвдөлтийн үед хэрэглэх нь үр дүнгүй төдийгүй гаж нөлөө өндөртэй тул зөвлөдөггүй. Опоидын төрлийн эмүүдийг (трамадол г.м) тогтмол хэрэглэхийг ихэнх удирдамж зөвлөдөггүй бөгөөд зөвхөн ямар ч эмчилгээнд үр дүнгүй байгаа, хүнд тохиолдолд л эрсдэл, ашгийг нь тооцоолсны үндсэн дээр бага тунгаар, богино хугацаагаар хэрэглэж болно. Каннабист суурилсан эмчилгээний нотолгоо хангалтгүй хэвээр байна.Инвазив эмчилгээ (Мэс засал болон ажилбар)Эпидурал болон фасет зэрэг нурууны тарилгууд нь архаг, өвөрмөц бус өвдөлттэй хүмүүст үр дүнтэй нь нотлогдоогүй тул эмнэлзүйн удирдамжуудад хийхийг зөвлөдөггүй. Нугасны мэдрэлийг түлэх (радио долгионы абляци), нугасны сэдээлт зэрэг аргууд ч мөн адил тогтвортой үр дүн муутай, гаж нөлөө (халдвар, мэдрэлийн гэмтэл г.м) ихтэй байдаг. Нугалмыг бэхлэх мэс засал болон диск солих хагалгааг өвөрмөц бус өвдөлтийн үед хийхийг зөвлөдөггүй. Харин бүтэн 1 жилийн турш эмийн болон эмийн бус бүх эмчилгээг хийгээд ямар ч үр дүн өгөөгүй, үйл ажиллагааны хүнд зэргийн алдагдалтай цөөн тохиолдолд л мэс заслын эмчтэй хамтарсан шийдвэр гаргаж болно.Хязгаарлагдмал талуудЭнэхүү тойм нийтлэл нь тодорхой хязгаарлагдмал талуудтай бөгөөд үүнд оруулсан судалгаануудын чанарыг албан ёсоор үнэлээгүй, зарим нэг чухал нийтлэлүүд орхигдсон байх магадлалтай, мөн зөвхөн англи хэл дээрх мэдээлэлд тулгуурласан зэргийг дурдах нь зүйтэй.ДүгнэлтБүсэлхий нурууны өвдөлт нь дэлхий даяар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын тэргүүлэх шалтгаан болсоор байна. Цочмог, өвөрмөц бус өвдөлт нь ихэвчлэн өөрөө аяндаа эдгэрдэг тавилан сайтай байдаг бол, архаг өвдөлт нь эмчлэхэд илүү төвөгтэй байдаг. Эмч бид цочмог өвдөлттэй үед юун түрүүнд нотолгоонд суурилсан эмийн бус аргууд болон шаардлагатай үед ҮЭСТБ зэрэг эмийг сонгох хэрэгтэй. Харин архаг өвдөлтийн хувьд хамгийн гол нь дасгал хөдөлгөөн, сэтгэл зүйн эмчилгээ болон олон мэргэжлийн багийн цогц тусламж үйлчилгээ л хамгийн зөв гарц болдог гэдгийг санаж өдөр тутмын практиктаа хэрэгжүүлэхийг уриалж байна.Эх сурвалж: Cashin AG, Chou R, Weimer MB, McAuley JH. Low Back Pain: A Review. JAMA. June 15, 2026. doi:10.1001/jama.2026.9631

Дэлгэрэнгүй
Түгээмэл
Асуулт хариулт