Элэгний үйл ажиллагааны шинжилгээний өөрчлөлт ба түүний менежмент
Эмнэлзүйн тохиолдол52 настай эрэгтэй, артерийн гипертензи оношоор хөнгөлөлтийн эм бичүүлэх болон шинжилгээний хариугаа үзүүлэхээр өрхийн эмчдээ хандсан. Тэрээр тулай, бөөрний архаг өвчин (G3a үе шат), чихрийн шижингийн урьдал байдал болон дислипидеми оноштой бөгөөд Артерийн даралт ихсэх болон бөөрний архаг өвчиндөө рамиприл 2.5 мг-аар өдөрт нэг удаа, дислипидемид розувастатин 10 мг-аар өдөрт нэг удаа тус тус уудаг. Биеийн жингийн индекс - 35кг/м2. Өдөрт таван ширхэг тамхи татдаг, орой бүр тогтмол 1-2 лааз пиво уудаг гэнэ. Автомашины худалдаа эрхэлдэг бөгөөд сүүлийн хоёр жилд эрсдэлтэй бүс нутаг руу зорчоогүй.Элэгний биохимийн шинжилгээнд: Аланин трансаминаза (АЛАТ/АЛАТ) 100 IU/L (хэвийн хэмжээ ~1-40), Шүлтлэг фосфатаза (ALP) 58 IU/L (30-130), Билирубин 20 μmol/L (<21), Альбумин 39 g/L (35-50), Түүдгэнцрийн шүүлтүүрийн тооцоолсон хурд (eGFR) 50 мл/мин/1.73м2, Нийт холестерин 5.6, Триглицерид 2.0 ммоль/л, Өндөр нягтралтай липопротеин (HDL) 1.1, Бага нягтралтай липопротеин (LDL) 3.4 байна. Нэмэлт асуумжаар хоол боловсруулах замын зовуурьгүй, шээсний өнгө цайвар, өтгөн хэвийн гэж хариулсан. Бодит үзлэгээр зовхинд ксантелазм (өөхөн хуримтлал) үүссэн, цээжин хэсэгт цөөн тооны одлог тууралттай (spider naevi), хэвлийн таргалалттай, шилбээр бага зэрэг хавагнасан байв. Элэг, дэлүү томроогүй, шарлалтгүй.Элэгний биохимийн шинжилгээг (ихэнхдээ "элэгний үйл ажиллагааны сорил" гэж нэрлэж ирсэн) анхан болон хоёрдугаар шатлалын тусламж үйлчилгээнд элэгний олон төрлийн өвчнийг илрүүлэх, оношлох, хянах зорилгоор өргөн ашигладаг. Үндсэн шинжилгээнд АЛАТ, АСАТ, ШФ, билирубин, альбумин болон гамма-глутамил трансфераза (GGT) зэрэг багтдаг. Нэмэлт шинжилгээнд ялтас эсийн тоог үзэх зорилгоор цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, бүлэгнэлтийн шинжилгээ (INR) багтах ба хэрэв өөрчлөлттэй илэрвэл шалтгааныг тодруулах стандарт болон нэмэлт инвазив бус сорилуудыг ("элэгний скрининг" гэж нэрлэдэг) хийдэг.Баримт: Шотланд улсад хийгдсэн, анхан шатны эмнэлгүүдийг хамруулсан томоохон когорт судалгаагаар, элэгний нийт шинжилгээний 21.7% нь дор хаяж нэг нь хэвийн бус гарсан байна. Энэ нь элэгний биохимийн сорил тус бүрийн элэгний өвчнийг илрүүлэх өвөрмөц болон мэдрэг чанар сул байдаг, шинжилгээг хийх олон төрлийн заалттай, мөн газарзүйн байршлаас хамааран элэгний өвчний тархалт болон эрсдэлт хүчин зүйлс харилцан адилгүй байдагтай холбоотой гэж үзсэн. Ажиглалтын судалгаанд элэгний биохимийн шинжилгээ өөрчлөлттэй өвчтөнүүдийн дөнгөж 50%-д нь л дараагийн шатны нарийвчилсан шинжилгээ хийгдсэн байсан нь элэгний архаг өвчнийг эрт илрүүлэх, удирдах, улмаар хүндрэлээс сэргийлэх боломжийг алдаж байна.Тархалт: Элэгний өвчний эпидемиологиДэлхий дахинд бодисын солилцооны өөрчлөлттэй холбоотой элэгний өөхлөлт (MASLD - өмнө нь согтууруулах ундааны бус шалтгаант элэгний өөхлөлт буюу NAFLD гэгддэг байсан) нь насанд хүрэгчдийн элэгний архаг өвчний хамгийн түгээмэл шалтгаан (38%) болж байна. Европ тивд архины шалтгаант элэгний өвчний тархалт хамгийн өндөр буюу 5.4% (95% CI 3.9-7.1) байна. Европ дотроо Их Британи нь Швед (14.0%; 95% CI 13.0-15.0) болон Италийн (16.1%; 95% CI 1.2-43.3) дараа гуравдугаарт (7.2%; 95% CI 3.0-13.0) орж байна. MASLD болон архины шалтгаант элэгний өвчин нь хоёулаа "элэгний өөхлөлтөт өвчин" (steatotic liver disease) гэсэн ерөнхий ангилалд багтах бөгөөд өөхжилт, улмаар элэгний үрэвсэл, фиброз үүсэх үйл явцаар илэрдэг.Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын (ДЭМБ) мэдээлсэнээр дэлхий даяар гепатит В вирусийн тархалт 3.8%, гепатит С вирусийн тархалт 0.8% байна. БНХАУ, Энэтхэг, Нигери улсуудад гепатит В вирус нь элэгний өвчлөлийн тэргүүлэх шалтгаан болж байна. Мөн элэгний архаг өвчин болон элэгний хатуурал (цирроз) нь эрэгтэйчүүдийн хөдөлмөрийн чадвар алдалттай амьдралын жилүүдийг (DALY) бууруулж буй 8 дахь, эмэгтэйчүүдийн хувьд 19 дэх шалтгаан болж байна. Европт зүрхний ишеми өвчний дараа хөдөлмөрийн насны жилүүдийг алдагдуулж буй хоёр дахь тэргүүлэх шалтгаан юм.Өвчтөнд шинжилгээг хэрхэн тайлбарлах хэрэгтэй вэ?Элэгний биохимийн шинжилгээг илгээхээсээ өмнө өвчтөнд шинжилгээ хийх заалтыг тайлбарлах хэрэгтэй. Жишээлбэл: "Би таны элэгний үйл ажиллагааны ерөнхий байдлыг харуулах энгийн шинжилгээ хийх гэж байна. Хариу өөрчлөлттэй гарах нь элэгний асуудлын шалтгааныг шууд хэлж өгөхгүй ч дараа нь ямар шинжилгээ хийх шаардлагатайг шийдэхэд тусална" гэх мэт.Элэгний шинжилгээ өөрчлөлттэй гарсан үед хэрхэн менежмент хийх вэ?Их Британийн Гастроэнтерологийн Нийгэмлэгийн удирдамж, 2024 оны EASL-EASD-EASO-ийн удирдамж, 2025 оны эмчилгээний зөвшилцилд үндэслэн анхан шатны тусламж үйлчилгээний түвшинд элэгний биохимийн шинжилгээ өөрчлөлттэй гарсан үед хэрхэн цааш чиглүүлэг хийж, ажиллах ёстойг харуулсан алгоримтыг боловсруулсан байна. Алгоритм нь таван үе шатаас бүрдэнэ.Алхам 1: Эмнэлзүйн анхан шатны үнэлгээ1-р алхам нь ийлдэс судлалын шинжилгээ болон дүрс оношилгоо хийхээс өмнө эмч нарт элэгний өвчнийг үнэлэхэд туслах гол мэдээллийг дахин сануулж байна. Гепатитын эрсдэл, жирэмсэн эсэх, эмийн хэрэглээний асуумж, архины хэрэглээ, элэг шилжүүлэн суулгаж байсан эсэх, элэгний өвчний эрсдэлт хүчин зүйлс (метаболик хам шинж, чихрийн шижин, илүүдэл жин ба таргалалт, гэр бүлийн түүх, төмрийн илүүдэл), хавдрын болон цочмог өвчний "аюултай шинжүүд " зэргийг үнэлнэ. Бодит үзлэгээр элэгний цочмог болон архаг өвчний шинж тэмдгүүдийг хайна. Элэгний өвчний "аюултай шинж"-д альбумин буурах, элэгний ферментүүд хэт өндөр ихсэх, шарлалт, хавдрын шинж тэмдгүүд багтана.Архины хэрэглээШинжилгээний хариу ямар байхаас үл хамааран өвчтөний архины хэрэглээний тоо хэмжээ, давтамж, төрлийг үнэлнэ. Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн AUDIT-C зэргийг ашиглан архины хэрэглээг дэлгэрэнгүй илрүүлнэ. Тав болон түүнээс дээш оноо авсан бол эерэг гэж үзэх бөгөөд архитай холбоотой хор хөнөөлийг үнэлэхийн тулд AUDIT асуумжийг бүрэн бөглөх шаардлагатай; хэрэв архины хамаарал сэжиглэгдэж байвал илүү нарийвчилсан хэрэгсэл (жишээ нь: SADQ – архины хамаарлын хүндийн зэргийн асуумж) ашиглан хүндийн зэргийг үнэлнэ. Шаардлагатай бол архины хэрэглээг бууруулах талаар товч зөвлөгөө өгнө.Алхам 2: Элэгний үйл ажиллагааны сорилШинжилгээний заалтад: өвөрмөц бус шинж тэмдэгтэй өвчтөнийг элэгний өвчний скрининг хийх, шинж тэмдэггүй боловч элэгний өвчний өндөр эрсдэлтэй өвчтөнийг скрининг хийх, элэг хордуулах эмийн (гепатотоксик) хэрэглээ (жишээ нь: ревматологийн эмүүд, амиодарон, изониазид, метотрексат), мөн мэдэгдэж буй элэгний өвчин эсвэл эрсдэлт хүчин зүйлийг хянах зэрэг багтана.Элэгний биохимийн шинжилгээг илгээхээсээ өмнө хийх болсон заалтаа тодорхой болгох хэрэгтэй. Эдгээр нь өвөрмөц бус сорилууд бөгөөд хувь хүний болон улс хоорондын ялгаатай байдал, тухайлсан элэгний өвчнийг илрүүлэх мэдрэг болон өвөрмөц чанар сул тул "элэгний үйл ажиллагааг илрүүлэх анхан шат"-ы шинжилгээ гэж үзэх нь зүйтэй. Элэгний биохимийн шинжилгээ өөрчлөлттэй үед нэмэлт шинжилгээ хийх заалт болох юм. Өөрчлөлтийн хэв шинжийг тодорхойлохдоо давамгайлж буй хэв шинжийг анхаарч үзэх хэрэгтэй. Нийтлэг хэв шинжүүдэд:Билирубин дангаар ихсэх — ГипербилирубинемиАЛАТ ба/эсвэл АСАТ ихсэх —Эс задралын хэв шинжШФ ба/эсвэл ГГТ ихсэх — Холестатик буюу цөс зогсонгишлын хэв шинжАльбумин багасахINR ихсэх (шарлалттай эсвэл шарлалтгүй) — Элэгний нийлэгжүүлэх үйл ажиллагааны дутагдал (Synthetic failure) эсвэл хавдар сэжиглэх хэв шинж.Элэгний биохимийн анхны шинжилгээгээр холимог дүр зураг ажиглагдвал дараагийн шинжилгээг тодорхойлохын тулд 1-р алхамтай уялдуулах шаардлагатай.Алхам 3: Шалтгааныг тогтоох нарийвчилсан шинжилгээ1-р алхмаас бүрдүүлсэн эмнэлзүйн гол мэдээлэлтэй уялдуулж ялган оношилгоог чиглүүлнэ. Жишээ нь: шимэгдэлт алдагдах (malabsorption), жирэмсэн эсэх, гепатит В/С вирусын тархалт өндөртэй улсад төрсөн эсэх, гэр бүлд нь гемохроматоз байсан эсэх гэх мэт. Улаан эсийн дундаж эзэлхүүн (MCV) ихсэх нь архины шалтгаант элэгний өвчнийг илтгэж болох ч энэ нь архины хэрэглээг илрүүлэх өвөрмөц үзүүлэлт биш байдаг.Зарим улс оронд "ухаалаг элэгний сорил" (intelligent liver blood testing) гэх мэт автоматжуулсан систем рүү шилжиж байгаа бөгөөд энэ нь анхны хэвийн бус хариунд үндэслэн лаборатори өөрөө хамгийн тохиромжтой нэмэлт шинжилгээнүүдийг хийдэг систем юм. Энэхүү системийг санамсаргүй түүвэр бүхий хяналтат туршилтаар судлахад, элэгний өвөрмөц оношилгоог 43%-иар нэмэгдүүлж, зардлын хувьд үр ашигтай болох нь тогтоогдсон.Билирубин дангаар ихсэх - ГипербилирубинемиШууд бус (unconjugated) билирубин дангаар ихсэх нь ихэвчлэн Жильберын хам шинж болон цөөн тохиолдолд цус задралын шалтгаантай байдаг. Билирубин ихэссэн өвчтөнд өлөн үеийн шууд болон шууд бус билирубин, цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, захын цусны түрхэцийн шинжилгээг хийнэ. Шууд бус билирубин хэт ихсэх нь мөн ховор тохиолдох Криглер-Найярын (Crigler-Najjar) хам шинжийг илтгэж болох бөгөөд энэ нь ихэвчлэн хүүхэд насанд илрэх ба нарийн мэргэжлийн эмч хянах шаардлагатай эмгэг юм.Менежмент: Хэрэв цус багадалттай байвал цус задралыг үнэлэхийн тулд ретикулоцитийн тоо болон лактат дегидрогеназа (LDH)-г шалгана. Шууд (conjugated) билирубин ихсэх нь ихэвчлэн цөсний замын бөглөрөл эсвэл элэгний паренхимийн өвчнөөс үүдэлтэй байдаг тул элэгний бусад сорилуудтай уялдуулж үзнэ. Эс задралын хэв шинжЭлэгний эс доторх ферментүүд болох АЛАТ, АСАТ нь элэгний эс гэмтэх эсвэл үхжих үед цусанд ялгардаг. Олон төрлийн эмгэг, эмийн бодис нь АЛАТ ба/эсвэл АСАТ-г ихэсгэдэг; иймээс эдгээр ферментүүдийн өсөлт нь элэгний биохимийн хамгийн түгээмэл өөрчлөлт юм. АЛАТ нь элэгний эсэд голчлон байдаг тул элэгний өвчнийг илүү өвөрмөцөөр илтгэдэг бол АСАТ нь элэгний эсээс гадна араг ясны болон зүрхний булчинд агуулагддаг. АЛАТ ба/эсвэл АСАТ ихсэх хамгийн түгээмэл шалтгаануудад элэгний өөхжилт (үүнд MASLD, архины шалтгаант элэгний өвчин, бодисын солилцооны өөрчлөлттэй хавсарсан архины шалтгаант элэгний өвчин багтана), вирусийн гепатит, ауто-иммун гепатит, төмрийн илүүдэл болон эмийн шалтгаант элэгний гэмтэл орно.Менежмент: АЛАТ болон АСАТ ихэссэн шалтгааныг тодруулахын тулд ГГТ, ЦДШ, элэгний хэт авиан шинжилгээ (ЭХО) болон шалтгааныг илрүүлэх скрининг (гепатит В вирусийн гадаргуугийн антиген/HBsAg; гепатит С вирусийн эсрэг бие/Anti-HCV; ауто-эсрэг биеүүд (гөлгөр булчингийн, бөөмийн, митохондрийн болон нейтрофилийн цитоплазмын эсрэг); иммуноглобулинууд; ферритин ба трансферрины ханалт; HbA1c)-ийг захиална. Архины шалтгаант элэгний өвчин эсвэл фиброз сэжиглэж байвал АСАТ:АЛАТ харьцааг тооцоолох ба хэрэв харьцаа >1 байвал давшингуй фиброз/циррозыг илтгэнэ. Цөс зогсонгишил (холестатик)-ын хэв шинжШүлтлэг фосфотаза (ШФ, ALT) нь цөсний замын хучуур эсүүд болон ясанд дийлэнхи хэсэг нь, элэгний эсэд бага хэмжээгээр үүсдэг. ГГТ (гаммаглутилтрансфераза) нь гепатоцит эсэд үүсдэг. ГГТ нь ясанд үүсдэггүй тул ШФ ихэссэн шалтгаан нь элэг/цөсний өвчин үү (ГГТ ихэссэн), эсвэл ясны өвчин үү гэдгийг ялгахад ашиглана. Хэдийгээр ГГТ нь архи хэтрүүлэн хэрэглэхэд заримдаа ихэсдэг ч архины хэрэглээг илтгэх найдвартай үзүүлэлт биш юм. Гэсэн хэдий ч ГГТ ихсэх нь нийт нас баралтын эрсдэлийг урьдчилан таамаглах бие даасан үзүүлэлт болдог (бага зэрэг ихсэхэд эрсдэлийн харьцаа HR 1.84; CI 1.53-2.23; их хэмжээгээр ихсэхэд (хэвийн хэмжээнээс ≥ 2.5 дахин) HR 6.64; CI 4.96-8.88). Холестатик хэв шинжийн нийтлэг шалтгаануудад цөсний замын бөглөрөл (жишээ нь: цөсний чулуу, хавдар), элэгний зогсонгишил (жишээ нь: зүрхний дутагдал), эмийн шалтгаант элэгний гэмтэл, анхдагч цөсний холангит (PBC) болон анхдагч хатууралт холангит (PSC) багтана. Витамин Д-ын дутагдал нь сийвэнгийн кальцийг хэвийн барих нөхөн төлжих механизмаар ШФ-ийг ихэсгэж болдог тул ШФ дангаар ихэссэн өвчтөнд витамин Д-ийн статусыг шалгана. Жирэмсэн үед ШФ нь ихсээс ялгардаг тул физиологийн хэвийн үзэгдэл юм. Жирэмсэн үед ШФ-ээс гадна бусад элэгний сорилууд ихсэх нь урьд нь байсан элэгний өвчин хүндрэх эсвэл жирэмслэлттэй холбоотой элэгний өвчин байх магадлалтай тул нарийвчлан шинжлэх шаардлагатай.Менежмент: Элэгний хэт авиан шинжилгээ (цөсний суваг өргөссөн эсэх, голомтот өөрчлөлт байгаа эсэхийг харах) болон элэгний эсийг гэмтээдэг шалтгааныг тодруулах оношлогоог хийнэ. Нийлэгжүүлэх үйл ажиллагааны дутагдал/Хавдар сэжиглэхЭлэгний эсийн нийлэгжүүлэх үйл ажиллагааны дутагдал (элэгний дутагдал) гэдэг нь бие махбодийн гол үйл ажиллагаанд шаардлагатай уургуудыг хангалттай хэмжээгээр үйлдвэрлэж чадахгүй байхыг хэлнэ; энэ нь альбумин багасах болон INR уртсах (цус бүлэгнэлт удаашрах)-аар илэрнэ. Мөн элгэнд явагдах билирубины задрал болон цэвэрлэгээ буурснаас үүдэлтэй шарлалт, азотлог хаягдлын боловсруулалт буурснаас үүдэлтэй шээг (urea) ихсэх зэрэг дагалдаж болно. Турах болон холестазын шинж тэмдэг (загатнах, шарлах, тослог баах) дагалдсан төрөл бүрийн хавдрын үед ижил шинж тэмдэг илэрдэг. Альбумин багасах бусад шалтгаануудад цочмог үрэвслийн хариу урвал, шимэгдэлт алдагдах, хоол тэжээлийн дутагдал, цус шингэрэх (жирэмслэлт, зүрхний дутагдал, бөөрний архаг өвчин), уураг алддаг энтеропати болон бөөрөөр алдах (бөөрний архаг өвчин, нефрот хам шинж) зэрэг орно.Менежмент: Элэгний үйл ажиллагааны дутагдал сэжиглэгдвэл яаралтай элэгний хэт авиан шинжилгээ хийлгэж, элэгний нарийн мэргэжлийн эмчид илгээнэ. Хавдар сэжиглэгдвэл хавдрын удирдамж, зааврын дагуу өвчтний менежментийг шийдвэрлэнэ. ХолимогДээрхи хэв шинжүүд холилдон илрэх нь практикт түгээмэл байдаг. Жишээлбэл, уургийн хэрэглээ багатай, зүрхний дутагдалтай настай хүнд альбумин бага (шингэрэлт болон нийлэгжилт буурснаас) байхын зэрэгцээ элэгний зогсонгишлын улмаас ШФ болон ГГТ ихэссэн байж болно.Менежмент: 3-р алхамд шалтгааныг тодруулах ямар нэмэлт шинжилгээ хийхээ шийдэхийн тулд 1-р алхмын эмнэлзүйн мэдээллийг 2-р алхмын давамгайлсан хэв шинжтэй хамтатган авч үзнэ. Алхам 4 ба 5: Оношлогоо ба МенежментЭмнэлзүйн зураглал болон 2, 3-р алхмын дагуу нарийн мэргэжлийн эмчийн хамтаар эдгээр эмгэгүүдийн тодорхой хувийг анхан шатны тусламж үйлчилгээний хүрээнд оношилж, эмчлэх боломжтой. Элэгний фиброзыг үнэлэхБодисын солилцооны эмгэгтэй, элэгний өөхлөлттэй өвчтөнүүдэд элэгний фиброзыг үнэлэх инвазив бус үнэлгээг хийх нь зүйтэй. Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хамгийн тохиромжтой арга бол FIB-4 (fibrosis-4 index for liver fibrosis) үнэлгээ бөгөөд энэ нь нас, АСАТ, АЛАТ болон ялтас эсийн тоонд үндэслэн фиброзын эрсдэлийг тооцоолдог.FIB-4 оноо <1.3: Давшингуй фиброз байх магадлал бага (negative predictive value) тул FIB-4 оноог 1-3 жил тутамд дахин үнэлнэ.Дунд зэргийн оноо 1.3-2.67: Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хавсарсан өвчний менежментийг эрчимжүүлж, орон нутгийн нөөц боломжийг ашиглан элэгний фиброзын нэмэлт шинжилгээнүүдийг (NAFLD фиброзын оноо, VCTE-фиброскан, shear wave эластографи, MRI эластографи, ELF сорил) төлөвлөнө.FIB-4 оноо >2.67: Анхан шатны болон нарийн мэргэжлийн түвшинд хавсарсан өвчний менежментийг хийж, элэгний фиброзын цаашдын үнэлгээг гепатологич эмчээр хянуулах хэрэгтэй. FIB-4-ийн хязгаарлалтууд: 65-аас дээш болон 35-аас доош насныхан, дунд зэргийн оноотой (1.3-2.67) хүмүүс, мөн 2-р хэлбэрийн чихрийн шижинтэй өвчтөнүүдэд FIB-4-ийн таамаглах чадвар буурдаг тул эдгээр бүлгийнхэнд элэгний фиброзын өөр хэмжүүр ашиглах нь зүйтэй. 65-аас дээш насныханд FIB-4-ийг ашиглах тохиолдолд дунд зэргийн эрсдэлийн хязгаарыг 1.30-2.0 гэж тодорхойлох ба >2.0 оноотой бол гепатологич руу илгээх заалттай. Хяналт, илгээх заалтЭлэгний архаг өвчин болон түүний шалтгааныг оношилж, эмчилсний дараа өвчтөнийг жилд нэг удаа хянах ба эсвэл элэгний өвчний зэргээс хамааран давтан үзлэгийг ойрхон төлөвлөх хэрэгтэй.Хяналтын давтан үзлэгээр ерөнхий мэргэжлийн эмч, сувилагч эсвэл элэгний эмч нар дараах зүйлсийг анхаарах ёстой:Элэгний архаг өвчний шинэ болон одоо байгаа шинж тэмдгүүдийн талаар асуухЭлэгний декомпенсаци буюу үйл ажиллагааны алдагдлын шинж тэмдэг (энцефалопати, асцит, булчингийн хатингаршил) байгаа эсэхийг бодит үзлэгээр тодорхойлохЭлэгний биохимийн шинжилгээг (АЛАТ, ШФ, билирубин, альбумин болон INR) хянахАрхины хэрэглээг үнэлж, зохих зөвлөгөөг өгөхФиброз байгаа эсэх болон түүний зэргээс хамааран элэгний фиброзыг хянахЗүрх судасны эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, одоо байгаа эрсдэлт хүчин зүйлсийг (чихрийн шижин, даралт ихсэх, дислипидеми) шийдвэрлэх, туслахӨвчтөнд тохирсон өөх тос бууруулах эмчилгээ санал болгох. Статин нь элэгний үрэвсэл, өөхлөлт, фиброзыг сайжруулдаг болох нь тогтоогдсон. Харин статиныг АЛАТ ба/эсвэл АСАТ нь хэвийн дээд хэмжээнээс 3 дахин ихсээгүй өвчтөнд бичих ёстой. Дараах тохиолдолд элэгний өвчнөөр мэргэшсэн гепатологич эсвэл гастроэнтерологич эмч рүү илгээнэ:Элэгний өвчний эрсдэлт хүчин зүйлтэй бөгөөд биеийн байдал цочмог муудсан, анамнез болон үзлэгээр элэгний өвчний шинж тэмдэг илэрсэн өвчтөнүүд. Үүнд цочмог гепатит, эмийн шалтгаант элэгний гэмтэл, элэгний үйл ажиллагааны дутагдал, элэгний декомпенсаци сэжиглэгдсэн өвчтөнүүд багтана.Элэгний өвөрмөц өвчнийг илтгэх өөрчлөлт — Элэгний биохимийн шинжилгээ өөрчлөлттэй, мөн тодорхой шалтгаан батлагдсан бол жишээ нь: АЛАТ ихсэж, элэгний В вирус эерэг гарсан бол.Элэгний архаг өвчнийг илтгэх өөрчлөлт —Элэгний архаг өвчтэй болох нь тогтоогдсон; жишээ нь: элэгний биохимийн үзүүлэлтүүд мэдэгдэхүйц өөрчлөгдсөн (хэвийн дээд хязгаараас ≥2.5 дахин их), ЭХО-д фиброзын шинж тэмдэгтэй эсвэл инвазив бус сорилоор (FIB-4) фиброзын өндөр эрсдэлтэй гарсан, хавдрыг сэжиглэх “аюултай шинж” илэрсэн, элэгний үйл ажиллагааны дутагдалтай, эсвэл онош тодорхойгүй үед.Эмнэлзүйн тохиолдлын шийдвэрТа элэгний хэт авиан шинжилгээтэй хамт нэмэлт цусны шинжилгээг захиалсан. Цусны шинжилгээний хариунд: Ялтас-120 (140–400×10^9/L), АСАТ-60 (1-45 IU/L), АЛАТ-100, HbA1c-46 (<42 ммоль/моль) байна. Ферритин, трансферрины ханалт, ауто-эсрэг биеүүд, иммуноглобулинууд болон гепатит В/С нь бүгд хэвийн хэмжээнд байна. Элэгний ЭХО-д өөхлөлттэй (fatty liver) гэж гарсан. Та FIB-4 оноог 3.03 гэж тооцоолсон нь фиброзын дунд зэргийн эрсдэлтэй байна. Та MASLD (бодисын солилцооны өөрчлөлттэй холбоотой элэгний өөхлөлт) онош тавьж, метаболик хам шинж болон MASLD-ийн удирдамжийн дагуу шийдвэрлэсэн.Эх сурвалж: Interpreting abnormal liver blood test results https://www.bmj.com/content/391/bmj-2024-082648
