Анагаах ухааны цахим сургалт

Хиймэл оюун ухаан - Эмч бидний нүдээр

Хиймэл оюун ухаан (AI) эрүүл мэндийн салбарт эрчимтэй нэвтэрч, ялангуяа "Их хэлний загвар" (Large Language Models - LLM) хэмээх технологи нь бидний өдөр тутмын эмнэлзүйн практик, сургалт, судалгааны ажилд чухал хэрэгсэл болон гарч ирж байна. Гэхдээ үүнийг аюулгүй, үр дүнтэй ашиглахын тулд бид энэ технологи хэрхэн яаж ажилладаг, бас ямар үед "алдаж" болдгийг зайлшгүй ойлгох хэрэгтэй байна. Энэхүү нийтлэлээрээ бид хиймэл оюун ухааны боломж болон хязгаарлагдмал талуудыг эмнэлзүйн бодит жишээн дээр тулгуурлан тайлбарлахыг зорилоо.ГОЛ АНХААРАХ ЗҮЙЛСХиймэл оюун ухааныг сургаж буй тэр их өгөгдөл дотор хүний буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй өрөөсгөл мэдээллүүд (bias) байх боломжтой бөгөөд энэ нь AI-ийн хариултыг ч мөн өрөөсгөл болгох эрсдэлтэйг бид ойлгох хэрэгтэй. Энгийнээр хэлбэл, AI бол өгүүлбэрийг гүйцээхийн тулд дараагийн үг нь юу байх вэ гэдгийг магадлалын онолоор таамагладаг систем юм. Хэрэв сургалтын дата нь дутуу, хоёрдмол утгатай, эсвэл бидний асуусан асуулт түүний мэдлэгийн хүрээнээс гадуур байвал AI нь статистик тооцоололдоо тулгуурлан "тааж" эхэлдэг. Энэ үед маш үнэмшилтэй боловч огт худал мэдээллийг (үүнийг мэргэжлийн хэллэгээр "hallucinations" буюу “зохиох” гэдэг) зохиож ярих аюултай.Түүнчлэн, эмч та асуултаа хэрхэн томьёолж буй нь хариултад шууд нөлөөлдөг гэдгийг анхаараарай. Тиймээс эмнэлзүйн нэг асуудлыг хоёр өөр хэлбэрээр асууж, хариултууд нь хоорондоо таарч байгаа эсэхийг шалгаж байх нь зүйтэй. Их хэлний загварууд нь бидний шийдвэр гаргах хурдыг нэмэгдүүлж чадах ч аюулгүй, ёс зүйтэй эмчилгээ, үйлчилгээг явуулахын тулд эцсийн шийдвэрийг заавал "хүн" буюу эмнэлгийн мэргэжилтэн та өөрөө хянаж байх ёстой.Өнөөдөр бид ChatGPT, Gemini зэрэг автоматжуулсан туслахууд, эсвэл Open Evidence гэх мэт шийдвэр гаргахад дэмжлэг үзүүлэх хэрэгслүүдийг өдөр тутамдаа ашиглаж байна. Бид бүгдээрээ “програмист” байх албагүй ч, хэзээ AI-д итгэх, хэзээ эргэлзэх, хэзээ түүнийг хэрхэн яаж ашиглахаа мэддэг байхын тулд энэ технологийн мөн чанарыг бага ч болов гадарладаг байх шаардлагатай болжээ. Ингээд хамтдаа энэ технологи яаж хөгжсөн, яаж ажилладаг, мөн "эмнэлгээс бус уушгины хатгалгаа" (CAP)-ны жишээн дээр ямар эрсдэл дагуулж болохыг дэлгэрэнгүй харцгаая. ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ ХӨГЖЛИЙН ТҮҮХХиймэл оюун ухаан нь энгийн дүрэмд суурилсан системээс эхлээд машин сургалт (machine learning), лавшруулсан сургалт (deep learning), улмаар өнөөгийн их хэлний загварууд хүртэл хөгжиж ирсэн. Энэ бүхэн эмнэлзүйн шийдвэр гаргахад, тухайлбал уушгины хатгалгаатай өвчтөнд антибиотик сонгоход хэрхэн тусалдгийг харьцуулж үзье.Дүрэмд суурилсан системүүд нь яг л нарийвчилсан алгоритм, схемтэй адил юм. Бид компьютерт "ХЭРЭВ өвчтөн 65-аас дээш настай БӨГӨӨД бөөрний асуудалтай бол, ИЙМ ҮЕД антибиотик X-ийг санал болго" гэсэн хатуу зааварчилгааг оруулж өгнө. Энэ системийн гол дутагдал нь уян хатан бус байдал юм. Шинэ удирдамж гарах, эсвэл дүрэмд заагаагүй шинж тэмдэг илрэх үед систем гацаж, дахин гараар програмчлах шаардлага гардаг байв.Дараа нь уламжлалт машин сургалтын системүүд гарч ирсэн. Энэ системд бид хатуу дүрэм тулгахын оронд олон мянган өвчтөний түүхийг өгч сургадаг. Жишээ нь, уушгины хатгалгаатай мянга мянган өвчтөний нас, шинж тэмдэг, хавсарсан эмгэг болон ямар антибиотик үр дүнтэй байсан тухай өгөгдлийг компьютерт оруулна. Компьютер эдгээр өгөгдөл дундаас өөрөө зүй тогтлыг олж, ямар хүчин зүйлс нийлээд эмчилгээний сайн үр дүнд хүргэж байгааг тооцоолдог. Гэхдээ энд нэг сул тал бий: хэрэв бид сургалтын өгөгдөлд ховор тохиолдох генетикийн эмгэгийг оруулахаа мартсан бол систем ирээдүйд түүнийг огт таньж, тооцоолж чадахгүй гэсэн үг.Харин одоогийн Лавшруулсан сургалтын (Deep Learning) системүүд бол хүний тархитай илүү төстэй ажилладаг хамгийн дэвшилтэт хэлбэр юм. Энэ нь өгөгдлийг заавал эмхэлж цэгцлэх шаардлагагүйгээр, шууд "түүхийгээр" нь боловсруулдаг. Уушгины хатгалгааны жишээн дээр бол энэ систем цээжний рентген зургыг (эсвэл дүгнэлтийг) харж, эмч сувилагчийн бичсэн тэмдэглэл, лабораторийн шинжилгээний хариу гээд бүх мэдээллийг нэгтгэн уншиж, аль нь чухал болохыг өөрөө шийднэ гэсэн үг. Лавшруулсан сургалтын давуу тал нь асар их мэдээлэл дундаас хүний нүдэнд өртөхөөргүй нарийн зүй тогтлыг олж харах ба гэхдээ яг яагаад ийм шийдвэр гаргаснаа тайлбарлаж чаддаггүй "хар хайрцаг" шиг байдаг нь эмнэлзүйн чухал шийдвэр гаргахад эрсдэлтэй байгаа юм.ОРОЛТ БА ГАРАЛТ (FEATURES IN, LABELS OUT)Энд бид "Features" (оролт буюу өгөгдлүүд) ба "Labels" (гаралт буюу үр дүн) гэсэн ойлголтыг тодруулах хэрэгтэй. "Features" гэдэг нь өвчтөний нас, хавсарсан өвчин, өвчний хүндрэлийн үе шат зэрэг антибиотик сонгоход туслах мэдээллүүд юм. Харин "Label" гэдэг нь бидний таамаглах гээд байгаа үр дүн буюу тухайн өвчтөнд хамгийн үр дүнтэй байсан эмчилгээ юм.Энд нэг чухал анхааруулга бий: AI-ийн сурч байгаа "үр дүн" нь бодит үнэн гэхээсээ илүүтэй тухайн үед эмч нар юу хийж байсныг тусгадаг. Хэрэв түүхэнд эмч нар нотолгоонд суурилсан хамгийн сайн эмийг биш, зүгээр л өөрсдийн зуршлаар "Антибиотик X"-ийг их бичдэг байсан бол AI систем "Антибиотик X бол хамгийн сайн эмчилгээ юм байна" гэж буруу сурч, түүнийгээ л дуурайх болно.МАШИН СУРГАЛТЫН ТӨРЛҮҮДБид "Зааварчилгаатай сургалт" (Supervised learning)-аар AI-д өвчтөний шинж тэмдэг болон зөв эмчилгээг хоёуланг нь үзүүлж сургадаг. Харин "Зааварчилгаагүй сургалт" (Unsupervised learning)-ын үед бид зөв хариуг хэлж өгдөггүй, систем өөрөө өгөгдөл дундаас бүлэг, зүй тогтлыг хайдаг. Энэ нь уушгины хатгалгааны бидний мэдэхгүй шинэ дэд бүлгүүдийг илрүүлэхэд тусалж магадгүй. Гурав дахь төрөл нь "Хүчжүүлсэн сургалт" (Reinforcement learning) бөгөөд энэ нь яг л шатар тоглож сурахтай адил туршилт, алдаа болон хариу үйлдэл дээр суралцдаг. Эмчилгээний явцад гарч буй өөрчлөлтөд тохируулан динамик зөвлөгөө өгөхөд энэ арга ирээдүйтэй юм.ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ АНАТОМ БА ФИЗИОЛОГИОрчин үеийн их хэлний загварын (ChatGPT, Gemini гэх мэт) суурь нь "Трансформер" гэх бүтэц юм. Энэ бүтэц нь үгсийг дарааллаар нь бус, өгүүлбэр доторх үг хоорондын хамаарлыг ойлгоход чиглэдэг "Анхаарал хандуулах механизм" (Attention mechanism)-тай байдаг.Үүнийг энгийнээр тайлбарлая. Та өглөөний обходын үеэр резидент эмчийн яриаг сонсож байна гэж төсөөл. Та бүх үгийг сонсохын зэрэгцээ "онош тавихад чухал түлхүүр үгс"-ийг шүүж авч, хооронд нь холбож боддог. Яг үүн шиг, AI нь "Өвчтөн ханиалгаж байгаа бөгөөд цээжний зурагт шинэ нэвчдэстэй байгаа нь уушгины хатгалгаа байх магадлалтай" гэсэн өгүүлбэрийг уншихдаа "шинэ нэвчдэс", "ханиалга" гэх үгс хоорондоо хүчтэй холбоотойг ойлгож, эмнэлзүйн дүгнэлт хийдэг.Гэхдээ болгоомжлох зүйл бий. Трансформерууд нь үгүйсгэсэн утгыг (negation) ойлгохдоо заримдаа алдаа гаргадаг. Хэрэв эмч "Өвчтөн ханиалгаж байгаа ч халуураагүй, амьсгаадаагүй" гэж бичвэл AI нь "ханиалга" болон "хатгалгаа" гэдэг үгсийн статистик холбоог хэт чухалчилж, "халуураагүй" гэдэг үгүйсгэлийг анзаарахгүйгээр хатгалгаа байх магадлал өндөр гэж буруу дүгнэж мэднэ. AI нь бидэн шиг логикоор сэтгэдэггүй, харин үгсийн хоорондох статистик магадлалыг л тооцдог гэдгийг санаарай. Жишээ нь, кортикостероид хэрэглэж буй өвчтөн халуурахгүй байж болдгийг эмч бид мэднэ (физиологийн нөлөө). Харин AI-д үүнийг тусгайлан зааж өгөөгүй бол "халуураагүй юм чинь хатгалгаа биш" гэж магадлалыг буруу тооцоолох эрсдэлтэй.ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААН ХЭРХЭН СУРАЛЦДАГ ВЭ?Суурь сургалт (Pretraining):Энэ нь яг л анагаахын оюутан, резидент олон жилийн турш сурах бичиг, судалгааны ажил уншиж ерөнхий мэдлэгтэй болдогтой адил юм. AI интернэт дэх асар их мэдээллийг уншиж өвчин, шинж тэмдэг, эмчилгээний ерөнхий зүй тогтлыг сурдаг. Гэхдээ сурах бичигт байхгүй шинэ өвчин, эсвэл ховор тохиолдлыг AI мэдэхгүй байж болно. Жишээ нь, 2024 оны сүүл хүртэлх мэдээллээр сургасан AI нь АНУ-д гарсан шувууны ханиадны (H5N1) сүүлийн үеийн тохиолдлуудыг мэдэхгүй тул үнээний фермийн ажилчинд илэрсэн томуу төст шинж тэмдгийг оношлохдоо үүнийг орхигдуулах магадлалтай. Мөн Chlamydia psittaci зэрэг ховор хатгалгааны талаарх өгөгдөл бага бол AI түүнийг оношийн жагсаалтад оруулахгүй орхих эрсдэлтэй.Нарийн тохируулга (Fine-tuning):Ерөнхий мэдлэгтэй болсон AI-г тусгай салбарт мэргэшүүлэхийг нарийн тохируулга (fine-tuning) гэнэ. Яг л дотрын эмч цаашаа зүрх судлалаар нарийсч суралцаж байгаатай адил. Жишээ нь, "цээжээр өвдөөгүй ч тропонин ихэссэн" өвчтөнийг оношлохдоо ерөнхий AI шууд л зүрхний шигдээс гэж магадгүй (учир нь энэ нь нийтлэг тохиолдол). Харин нарийн тохируулга хийсэн AI нь ийм тохиолдолд миокардит, уушгины эмболи, бөөрний дутагдал зэрэг өвөрмөц шалтгаануудыг илүү зөв эрэмбэлж чадна.Эх сурвалж ашиглан хариулт боловсруулах (RAG):Энэ бол AI өөрийн цээжилсэн мэдээлэлдээ найдахын оронд, эмнэлзүйн удирдамж, найдвартай мэдээллийн сангаас хариултыг хайж олж ирдэг арга юм. Яг л эмч шийдвэр гаргахаасаа өмнө ном, удирдамж сөхөж хардаг шиг. Гэхдээ энд ч эрсдэл бий. Хэрэв өвчтөний түүхэнд "пенициллиний хөнгөн харшилтай" гэж байвал удирдамж левофлоксацин зөвлөж магадгүй. Харин AI "хөнгөн" гэдгийг буруу үнэлж, солбицох урвал багатай цефалоспориныг санал болгож магадгүй. Энэ нь өвчтөний аюулгүй байдлаас илүү статистик магадлалыг барьсантай холбоотой алдаа юм. ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ БОЛЗОШГҮЙ ЭРСДЭЛҮҮДХиймэл оюуны “зохиож бичих” чадвар (Hallucinations):AI заримдаа огт байхгүй зүйлийг маш итгэлтэйгээр зохиож бичдэг. Хэрэв таны асуулт түүний мэдлэгээс хэтэрсэн эсвэл өгөгдөл нь дутуу байвал AI зүгээр л "тааж" эхэлнэ. Жишээ нь, шинэ антибиотикийн гаж нөлөөг асуухад эмнэлзүйн судалгаанд огт дурдагдаагүй гаж нөлөөг жагсааж бичиж мэднэ. Тиймээс их хэлний загварын боловсруулсан хариултыг эмнэлзүйн практикт шууд ашиглахаасаа өмнө анхдагч эх сурвалжтай нь тулгаж, давхар нягтлах зайлшгүй шаардлагатай.Та асуултаа асуухдаа: "Зөвхөн мэргэжлийн нийгэмлэгүүдийн удирдамж дахь мэдээлэлд үндэслэж хариулна уу. Хэрэв мэдэхгүй бол мэдэхгүй гэдгээ бич. Эх сурвалж, ном зүйг зохиож бичиж болохгүй" гэх мэтээр маш тодорхой зааварчилгаа өгөх нь зүйтэй. Ингэж хязгаарлаж өгөх нь хиймэл оюуны "хийдэл" буюу худал мэдээлэл зохиох эрсдэлийг бууруулахад туслах хэдий ч бүрэн арилгаж чадахгүй гэдгийг мөн анхаарах хэрэгтэй. Асуулт тавих урлаг (Prompt Sensitivity):Таны асуулт хэрхэн тавигдсанаас хамаарч хариулт эрс өөр гарч болно. "Насанд хүрэгчдийн уушгины хатгалгааны үед ямар антибиотик сонгох вэ?" гэж асуух, "Макролидийн тэсвэржилт манай бүс нутагт өндөр байгаа учир энэ үед ямар антибиотик сонгох вэ?" гэж асуухад AI тэс өөр зөвлөмж гаргана. Тиймээс эмнэлзүйн чухал шийдвэр гаргахдаа асуултаа 2-3 янзаар асууж, хариулт нь тогтвортой байгаа эсэхийг нягтлах (triangulate) хэрэгтэй.ИРЭЭДҮЙН ТУСЛАХУУД: АГЕНТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?Зөвхөн асуултад хариулаад зогсохгүй, бие даан үйлдэл хийдэг AI-г "Агент" гэнэ. Жишээ нь, бөөрний дутагдалтай, олон эм уудаг, хатгалгаатай өвчтөн ирлээ гэж бодъё. Агент AI нь эмнэлзүйн удирдамжийг хайж олоод, өвчтөний шинжилгээнээс бөөрний үйл ажиллагааг шалгаж, эмийн харилцан үйлчлэлийг тооцоолсны үндсэн дээр тухайн өвчтөнд яг тохирох тун, эмийг санал болгох чадвартай. Энэ нь нарийн төвөгтэй ажлыг хөнгөвчлөх ирээдүйтэй чиглэл юм.ДҮГНЭЛТБид энэхүү нийтлэлээрээ хиймэл оюун ухаан, тэр дундаа их хэлний загварын ажиллах зарчим, анхаарал хандуулах механизм, сургалтын үе шатууд болон гарч болзошгүй алдаануудыг эмнэлзүйн жишээн дээр тайлбарлахыг хичээлээ.Технологийн энэхүү гайхамшигт дэвшлийг зөв ойлгосноор эмч та хиймэл оюун ухааны өгч буй мэдээлэлд шүүмжлэлтэй хандаж, түүнийг өдөр тутмын ажилдаа ухаалгаар ашиглах боломж бүрдэх юм. Эцэст нь, AI биднийг орлох бус, харин бидний мэдлэг чадварыг нэмэгдүүлж, өвчтөндөө илүү аюулгүй, үр дүнтэй тусламж үзүүлэхэд хүчирхэг хамтрагч, туслах байж болох юм.

Улаанбурханы вакцины өөр нэгэн гайхалтай чанар

Улаанбурхан өвчний дэгдэлт нь МУ-д төдийгүй Дэлхий даяар огцом ихсэж байгаагийн нэг томоохон шалтгаан нь вакцины талаархи буруу ойлголттой хүмүүсийн тоо ихсэж, үр хүүхэддээ уг товлолт вакциныг хийлгэхгүй байгаа явдал юм. Тиймээс бид энэхүү товч нийтлэлд Улаанбурханы байгалийн дархлаа тогтоц болон улаанбурханы сулруулсан вакцинаар бий болдог дархлааны түвшин, урт хугацаанд үргэлжлэх дархлалын чанарын талаар сонирхолтой баримт нотолгоог та бүхэндээ хүргэж байна.Улаанбурханы дэгдэлтийн талаархи сонирхол татах түүхэн явдал бол 1846 онд Дани улсын Фарерын арлуудад дэгдсэн дэгдэлтийн үед Петер Панумын бичиж үлдээсэн тэмдэглэл юм. Түүний бичсэнээр 1781 онд Фарерын арлуудад Улаанбурханы дэгдэлт гарч, энэхүүү өвчин 1846 оны дахин дэгдэж буй тухай бичсэн байсан бөгөөд арлын 6,626 оршин суугчийн 5,000 нь халдвар авч, 78 хүн нас барсан тухай тэмдэглэж үлдээсэн байдаг. Түүний анзаарсан нэгэн чухал ажиглалт бол ахмад настнууд (>65 нас, 1781 оны дэгдэлтийн үед амьд байсан хүмүүс) Улаанбурханы дэгдэлтэнд өртөөгүй байсан ба харин бусад бүх насны бүлэгт халдварын түвшин ойролцоо байсан явдал юм. Энэхүү эпидемиологийн суурь ажиглалт нь хожим ийлдэс судлалын шинжилгээгээр батлагдаж, эмнэл зүйн урт хугацааны үр нөлөөний талаарх мэдээллээр баяжигдсан байдаг.Вакцины үр нөлөөний үргэлжлэх хугацаа нь вакцины төрөл, бүтэц, хийгдсэн нас болон эмгэг төрүүлэгч зэргээс хамаарч ихээхэн ялгаатай байдаг. Сулруулсан амьд вирусээр хийгдсэн Улаанбурханы вакцин нь маш өндөр үр дүнтэй болохыг олон судалгаагаар харуулсан бөгөөд 1-р тунгийн дараа 93%, 2-р тунгийн дараа 97% дундаж үр дүнтэй байдгыг судлаачид нотолсон байдаг. Стандарт товлолын 2 дахь тун нь “дэмжих тун” биш, харин эхний тунд дархлааны хариу урвал үзүүлээгүй хүмүүст дархлаа тогтоох зорилготой бөгөөд Улаанбурханы вакцины дараах дархлаа нь нилээд тогтвортой, удаан үргэлжилдэг. Энэ нь Улаанбурханы вакцины зарим вакцинаас ялгарах чухал шинж юм. Жишээлбэл, татран, хөхүүл ханиадын вакцины дархлааг бүрэн хадгалахын тулд 10 жил тутамд нэмэлт тун шаардагддаг. Тиймээс вакцины үр нөлөөний үргэлжлэх хугацааг зөвхөн амьд эсвэл “үхүүлсэн” эсэх нь тодорхойлдоггүй аж.Улаанбурханы вирус болон вакцинд хэрэглэгддэг сулруулсан амьд вирус зэрэг нь хоёулаа бүрээстэй, нэг утаслаг РНХ-т вирус юм. Бусад РНХ вирустэй харьцуулахад улаанбурханы вирус болон түүний сулруулсан амьд хэлбэр нь маш тогтвортой байдаг тул томуу болон КОВИД-ын вакцин шиг найрлагыг үе үе өөрчлөх шаардлага байдаггүй. Сулруулсан амьд вирус нь байгалийн Улаанбурханы вирустэй харьцуулахад амин хүчлийн дарааллын хувьд нилээн ялгаатай бөгөөд энэ нь дархлааны эсүүд доторх репликацийг бууруулдаг байна. Гэвч вакцины эмгэг төрүүлэх чанар нь хэрхэн буурсан, дархлаа удаан хугацаанд хадгалагддаг механизм нь одоогоор тодорхойгүй байгаа юм.Улаанбурханы байгалийн халдварын дараа дархлааны тогтвортой байдал нь удаан үргэлжилдэг. Вакцины дараах дархлааны тогтвортой байдал нь эерэг нөлөөтэй хэдий ч зарим тохиолдолд цочмог халдвартай холбоотой ерөнхий дархлаа дарангуйлагдах байдал (“дархлааны ой санамж алдагдал” буюу immune amnesia) нь эсрэгээрээ сөрөг нөлөөг дагуулдаг. Халдварын эхэн үед вирус хэд хэдэн төрлийн рецептороор дамжин дархлааны эсүүдэд, юун түрүүнд амьсгалын замд нэвтэрч Т ба В лимфоцит, дендрит эс, идэвхжсэн моноцитүүдэд халдварлах ба эдгээрээс зарим нь вирусыг биеийн бусад хэсэг рүү тунгалгийн зангилаагаар дамжуулан зөөвөрлөдөг. Улмаар шингэний болон эсийн дархлаа идэвхжиж халдвартай тэмцэнэ. Нөгөөтэйгүүр вирус удаан хугацаагаар биед орших нь шингэний өвөрмөц дархлааны хариу урвалыг байнга идэвхижүүлж, үүнтэй хамт хэт мэдрэгшлийн хожуу хариу урвалыг саатаж, бусад антигенд үзүүлэх шингэний дархлааны хариу урвалыг дарангуйлж орхидог. Энэхүү “дархлааны ой санамж алдагдал” нь хэдэн жил үргэлжилж, өвчтөнийг бусад халдварт өртөмтгий болгох ба энэ нь Улаанбурхан өвчний хүндрэлийн нэг томоохон шалтгаан болдог байна. Гайхалтай нь Улаанбурханы сулруулсан вакцин нь ийм төрлийн дархлаа дарангуйллыг үүсгэдэггүй бөгөөд энэ нь байгалийн вирустэй харьцуулахад дархлааны эсүүдийг бага хэмжээгээр халдварлуулдагтай холбоотой байж болох юм.Улаанбурханы эсрэг удаан хугацаанд хадгалагддаг иммуноглобулин G эсрэг биеийн хариу урвал нь дахин халдвараас хамгаалдаг бол, идэвхитэй халдварыг зогсооход вирусын эсрэг эсийн дархлааны хариу урвал оролцдог. Улаанбурханы вирус нь амьсгалын замын баганан хучуур эд, эсэд нэвтэрч, олширсноор эдгээр эсүүдийг амьсгалын зам руу гуужуулах ба энэ нь вирион болон вирусээр халдварлагдсан эсүүдийг ханиах, найтаах замаар тархах боломжийг олгодог.Одоогоор Улаанбурханы вирусын эсрэг үр дүнтэй төгс эмчилгээ байхгүй байна. Гэсэн хэдий ч Улаанбурханы вакцины гайхалтай үр дүн, хүнээс амьтанд болон хүрээлэн буй орчинд дамжин хадгалагдаггүй зэрэг шалтгаан нь энэ өвчнөөс бүрмөсөн салах боломж бидэнд байгааг бодитоор илтгэж байгаа юм.Эх сурвалж:Rivard KR. Does my patient need a measles vaccine? Cleve Clin J Med 2025McLean HQ, Fiebelkorn AP, Temte JL, Wallace GS. Prevention of measles, rubella, congenital rubella syndrome, and mumps, 2013: summary recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) [published correction appears in MMWR Recomm Rep 2015Panum PL. Observations made during the epidemic of measles on the Faroe Islands in the year 1846. In: Buck C, Llopis A, Najera E, Terris M, eds. The Challenge of Epidemology: Issues and Selected Readings. Washington, DC: Pan American Health Organization; 1988Bolotin S, Osman S, Hughes SL, et al. In elimination settings, measles antibodies wane after vaccination but not after infection: a systematic review and meta-analysis. J Infect Dis 2022Franconeri L, Antona D, Cauchemez S, Lévy-Bruhl D, Paireau J. Two-dose measles vaccine effectiveness remains high over time: a French observational study, 2017–2019. Vaccine 2023Havers FP, Moro PL, Hunter P, Hariri S, Bernstein H. Use of tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid, and acellular pertussis vaccines: updated recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices—United States, 2019. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2020Griffin DE. Measles virus-induced suppression of immune responses. Immunol Rev 2010Mina MJ, Kula T, Leng Y, et al. Measles virus infection diminishes preexisting antibodies that offer protection from other pathogens. Science 2019Condack C, Grivel JC, Devaux P, Margolis L, Cattaneo R. Measles virus vaccine attenuation: suboptimal infection of lymphatic tissue and tropism alteration. J Infect Dis 2007Moss WJ, Griffin DE. What’s going on with measles? J Virol 2024

2025 оны 4-р сарын 2

Мэс заслын (зүрхний бус) үеийн зүрх судасны менежментийн талаарх 2024 оны ACC/AHA-ийн удирдамж: Шинэ өөрчлөлтүүд

2024 оны 9-р сард Америкийн Зүрх судасны Коллеж (ACC) болон Америкийн Зүрхний Холбоо (AHA) нь зүрхний бус мэс засалд орох өвчтөнүүдийн мэс заслын өмнөх, дараах үеийн зүрх судасны үнэлгээ ба менежментийн талаарх 2014 оны удирдамжаа шинэчилсэн. Энэхүү иж бүрэн баримт бичиг нь өмнөх олон зөвлөмжийг бататгаж, зүрхний ишеми өвчин ба холбогдох эмгэгүүдийн эрсдэлийн үнэлгээ, мэс заслын үеийн эмчилгээ, зүрхний суулгац төхөөрөмж, мэдээгүйжүүлэг, хяналтын талаарх мэдээлэл зэрэг мэс заслын багт хэрэгцээтэй шинэ нотолгоо, экспертүүдийн дүгнэлтийг тусгасан байна. Энэхүү тоймоор шинэ удирдамжид орсон гол үзэл баримтлал болон өөрчлөлтүүдийг хураангуйлан танилцуулж байна.ӨМНӨХ УДИРДАМЖУУДААС ЮУГААРАА ЯЛГААТАЙ ВЭ?Шинэчлэгдсэн удирдамж нь өмнөх хувилбаруудаас дараах зүйлсээр ялгаатай болж шинэчлэгдсэн:Мэс заслын яаралтай байдал ба хугацааны тодорхойлолтыг шинэчилсэнАчаалал даах чадварыг үнэлэхдээ урьдчилан боловсруулан асуумж эсвэл шатаар өгсөлтийн талаархи өгүүлэмжийг ашиглахЭрсдэл өөрчлөгч хүчин зүйлсийг багтаасанНэмэлтээр зүрхний оношилгоо, шинжилгээ хийх эсэхийг зүрхний биомаркер тестүүд дээр үндэслэн хийхЭмийн ачаалалтай сорилын оронд титэм судасны компьютер томографийн шинжилгээг илүүтэй зөвлөсөнӨндөр эрсдэлтэй өвчтөнүүдэд мэс заслын дараах тропонины хяналтыг шинээр зөвлөсөнТусгайлсан эмийн менежментийн зөвлөмжүүдУДИРДАМЖИЙГ ХЭН БИЧСЭН БЭ?Зүрхний бус мэс заслын өмнөх үеийн үнэлгээ, менежментийн талаарх ACC/AHA-ийн анхны удирдамж 1996 онд хэвлэгдэж, 2002, 2007, 2014 онуудад шинэчлэгдсэн. Зүрхний бус мэс заслын өмнөх үнэлгээ ба мэс заслын үеийн менежментийн салбарт гарсан олон судалгаа, ололт амжилтуудын үндсэн дээр ACC ба AHA нь бусад хэд хэдэн зүрх судасны нийгэмлэгүүдтэй хамтран 2024 онд удирдамжийг шинэчилсэн.ГОЛ ЗӨВЛӨМЖҮҮД ЮУ ВЭ?Шинэчлэгдсэн ACC/AHA удирдамж нь дараах зөвлөмжүүдийг багтаасан:Мэс заслын өмнөх эрсдэлийн үнэлгээнд:· Шаталсан алгоритм. Зураг 1 нь энэхүү алгоритмын сайжруулсан хувилбар бөгөөд өмнө нь оношлогдоогүй эсвэл эмчлэгдээгүй титэм судасны эмгэгтэй, эсвэл титэм судасны урсгал сэргээх ажилбар хийлгэсэн, зүрхний шинжилгээний хариу гарсан өвчтөнтэй холбоотой нэмэлт зүйлсийг багтаасан болно.ТЦХ = титмийн цочмог хам шинж; ACS-SRC = Америкийн Мэс Засалчдын Коллежийн Мэс Заслын Эрсдэлийн Тооцоолуур; ТСЗМЗ = титэм судас залгах мэс засал; КТ = компьютерт томографи; DASI = Дюкийн Идэвхийн Байдлын Индекс; METs = бодисын солилцооны эквивалент нэгж; ЗЦШ = зүрхний цочмог шигдээс; MICA = Зүрхний Шигдээс эсвэл Зүрх Зогсолт; NT-proBNP = N-терминал тархины натриуретик пептид; RCRI = Зүрхний Эрсдэлийн Шинэчилсэн Индекс; ULN = хэвийн дээд хязгаар· Мэс заслын хугацаа ба яаралтай байдлыг тодорхойлох. Мэс засалд орох хугацааны тодорхойлолтыг өөрчилсөн:Яаралтай (Emergency): Өмнө нь 6 цагийн дотор мэс засал хийх шаардлагатай гэж байсан; одоо 2 цагийн доторхи ойлголтыг яаралтай гэж үзэх болсон. Шуурхай (Urgent): Өмнө нь 6-24 цаг; одоо 2-24 цаг болсон.Хойшлуулшгүй (Time-sensitive): Өмнө нь 1-6 долоо хоног; одоо 3 сар хүртэл болсон.Төлөвлөгөөт (Elective): Өмнө нь мэс заслыг 1 жил хүртэл хойшлуулж болно гэж үздэг байсан бол; одоо тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулж болно гэж тус тус өөрчилсөн.· Зүрхний "тогтворгүй" эмгэгийг үнэлж, эмчлэх. "Идэвхтэй зүрхний эмгэгүүд"— титэм судасны цочмог хам шинж, зүрхний дутагдлын хүндрэл, тогтворгүй хэм алдагдал—2007 оны удирдамжид багтсан байсан ч 2014 оны алгоритмаас хасагдаж, 2024 оны удирдамжид эргэн орсон. Зүрхний хавхлагын хүнд хэлбэрийн эмгэгийг эрсдэл өөрчлөгч хүчин зүйлсийн шинэ ангилалд багтаасан (доороос үзнэ үү). Хэрэв өвчтөнд эдгээр эмгэгүүдийн аль нэг нь байвал эдгээр эмгэгүүдийг үнэлж, эмчилтэл төлөвлөгөөт мэс заслыг хойшлуулах хэрэгтэй.· Зүрх судасны ноцтой хүндрэлийг тооцоолох. Удирдамжид эмнэлзүйн болон мэс заслын эрсдэлт хүчин зүйлсийг нэгтгэж, өвчтөнийг бага эрсдэлтэй (< 1%) эсвэл өндөр эрсдэлтэй (≥ 1%) эсэхийг тодорхойлохын тулд тооцоолуур ашиглахыг зөвлөсөн. Зүрхний Эрсдэлийн Шинэчилсэн Индекс (RCRI), Зүрхний Шигдээс эсвэл Зүрх Зогсолт (MICA), Америкийн Мэс Засалчдын Коллежийн Мэс Заслын Эрсдэлийн Тооцоолуур (ACS-SRC) зэргийг 2014 онд зөвлөж байсан ч 2024 оны удирдамжид аль нэг тооцоолуурыг үгчлэн заагаагүй.· Эрсдэл өөрчлөгч хүчин зүйлсийг харгалзах. Энэ нь алгоритмын шинэ алхам бөгөөд ихэнх эрсдэлийн тооцоолуурт ороогүй боловч үнэлэх шаардлагатай, эрсдэл нэмэгдүүлдэг хүчин зүйлс юм:Зүрхний хавхлагын эмгэгийн хүнд хэлбэрУушгины гипертензиЗүрхний төрөлхийн гажигТитэм судсан дотуурхи ажилбар (PCI) эсвэл титэм судас залгах мэс засал хийлгэсэн өгүүлэмжтэйСаяхан тархины харвалт өгсөнЗүрхний суулгац төхөөрөмжтэйЭмзэг, сул дорой байдал (Frailty).· Зүрхний биомаркер тестийг ашиглах. Өндөр эрсдэлтэй, ачаалал даах чадвар багатай, өндөр эрсдэл бүхий мэс засалд орох гэж буй өвчтөнүүдэд натриуретик пептид (N-терминал про-BNP [NT-proBNP]) эсвэл тропониныг нэмэлт зүрхний оношилгоо, шинжилгээ хийх эсэх дээр шийдвэр гаргахын тулд ашиглахыг зөвлөсөн. ACC/AHA удирдамж нь NT-proBNP-г хэрэглэхийг зөвлөдөг бол Европын Кардиологийн Нийгэмлэг тропониныг илүүтэй зөвлөдөг. Хэрэв эдгээр үзүүлэлтүүд хэвийн байвал өвчтөн зүрх судасны талаас бага эрсдэлтэй гэж үнэлэх бөгөөд цаашид зүрхний шинжилгээ хийх заалтгүй. Хэрэв эдгээр үзүүлэлтүүд өндөр гарвал мэс засал хийх эсэх, нэмэлт шинжилгээ хийлгэх, эсвэл бусад сонголтын талаар мэс заслын баг хэлэлцэх шаардлагатай.· Ачаалалтай сорилын хариу нь менежментийг өөрчлөх тохиолдолд л захиалах. Энэ бол удирдамжийн гол сэдвүүдийн нэг юм. Бага эрсдэлтэй өвчтөн, бага эрсдэл бүхий мэс засал, эсвэл ачаалал даах чадвар хангалттай өвчтөнүүдэд ачаалалтай сорил зөвлөхгүй.· Өндөр эрсдэлтэй өвчтөнүүдэд мэс заслын дараа тропониныг дахин хянах. Энэ нь 2014 оны удирдамжаас өөрчлөгдсөн бөгөөд тэр үед тропонины хяналтыг зөвхөн ишемийн шинж тэмдэг, эсвэл зовиур бүхий өвчтөнд хийх ёстой гэж заасан бол шинэ удирдамжаар хэрэв өвчтөн өндөр эрсдэлтэй бол мэс заслын дараа тропониныг дахин хийж, хянахыг зөвлөсөн. · Удирдамжид суурилсан эмийн эмчилгээг бичиж өгөх. Алгоритмын үе шат бүрт өвчтөний мэс заслын үр дүнг сайжруулах зорилгоор удирдамжанд заасан зохих эмийн эмчилгээг дагах ёстойг чухалчилсан.· Олон мэргэжлийн багийн хамтын шийдвэр гаргалтыг хослуулан ашиглах. Удирдамжид эдгээр багийн хамтын ажиллагаа болон шийдвэр гаргалтын ач холбогдлыг онцолсон.Зүрхний өвчин тус бүрээр авч үзвэл:· Зүрхний дутагдал. Зүрхний дутагдалтай өвчтнүүдэд мэс заслын дараах хүндрэлийн эрсдэл өндөртэй байдаг. Шахалтын фракц (EF) буурсан зүрхний дутагдал болон шинж тэмдэг бүхий өвчтөнүүдийн эрсдэл бүр ч өндөр байдаг. Амьсгаадах шинж шинээр илрэх эсвэл шинж тэмдэг дордсон тохиолдолд зүрхний хэт авиан шинжилгээ хийх заалттай боловч, шинж тэмдэггүй, эмнэлзүйн хувьд тогтвортой өвчтөнүүдэд зүүн ховдлын үйл ажиллагааг тогтмол үнэлэх шаардлагагүй. Зүрхний дутагдлын эмийн эмчилгээг эсрэг заалт байхгүй тохиолдолд мэс заслын өмнө, дараа ч үргэлжлүүлнэ. Харин SGLT2i-ийн бүлгийн эмийг (дапаглифлозин, Форсига зэрэг) зүрхний дутагдалтай өвчтөнүүдэд мэс заслын үеийн бодисын солилцооны ацидозын эрсдэлийг бууруулахын тулд мэс заслаас 3-4 хоногийн өмнө зогсоох хэрэгтэй.· Хавхлагын өвчин. Дунд болон хүнд хэлбэрийн зүрхний хавхлагын өвчин илэрсэн эсвэл сэжиглэгдэж буй өвчтөнүүдэд зүрхний хэт авиан шинжилгээ хийх заалттай. Хэрэв өвчтөнд шинж тэмдэг илрээгүй, эмнэлзүйн байдал тогтвортой, сүүлийн нэг жилийн дотор зүрхний хэт авиан шинжилгээ хийлгэсэн бол давтах шаардлагагүй. Зүрхний хавхлагын хүнд хэлбэрийн өвчтэй, ялангуяа аортын нарийсалтай өвчтөнүүдийг зүрхний бус төлөвлөгөөт мэс заслын өмнө хавхлага солих эсвэл засах боломжийг үнэлэх хэрэгтэй. Хэрэв ямар нэгэн интервенц хийх заалтгүй бол зохих хяналт, эмэн эмчилгээг үргэлжлүүлэн мэс засалд орж болно.· Уушгины гипертензи ба зүрхний төрөлхийн гажиг. Менежмент нь нарийн төвөгтэй бөгөөд энэ тоймд багтаагүй болно. Зүрх судасны нарийн мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөх хэрэгтэй.· Артерийн даралт. Артерийн даралт бууруулах эмийг үргэлжлүүлэн ууна. Хэрэв мэс заслаас 1 өдрийн өмнө артерийн даралт 180/110 мм.муб буюу түүнээс дээш байвал артерийн даралтыг тогтворжтол мэс заслыг хойшлуулахыг хэрэгтэй. Мэдээгүйжүүлгийн эмч мэс заслын үеийн дундаж артерийн даралтыг дор хаяж 60-65 ммМУБ эсвэл систолын даралтыг дор хаяж 90 ммМУБ-д барих ёстой.· Мэс заслын дараах гипотензи (дундаж артерийн даралт <60 эсвэл систолын даралт < 90 ммМУБ) -г цаг алдалгүй таньж, эмчлэх хэрэгтэй.Мэс заслын үеийн эмэн эмчилгээний зөвлөмжүүд:· Бета-блокаторууд. Хэрэв өвчтөн өмнө нь ууж байсан бол үргэлжлүүлэн уулгана. Хэрэв бета-блокатор уулгах шинэ заалттай (жишээ нь, ачаалалтай сорилоор ишеми илэрсэн) байвал эмийн тохиромж болон тунг тохируулахын тулд мэс заслаас дор хаяж 8 хоногийн өмнө уулгаж эхлүүлэх ба мэс заслын өдөр уулгаж эхлүүлж болохгүй.· Ангиотензин хувиргагч ферментийг саатуулагч ба ангиотензин рецептор хориглогчид. Хэрэв өвчтөн эдгээр эмийг даралт буулгах зорилгоор ууж байгаа, артерийн даралт нь хяналтад байна гэж үзвэл мэс заслын үеийн гипотензээс сэргийлэхийн тулд мэс заслаас 24 цагийн өмнө түр зогсоож болно. Хэрэв өвчтөн эдгээр эмийг зүрхний дутагдлын улмаас уудаг бол мэс заслын үед үргэлжлүүлэн уух нь зохистой.· Клонидин. Мэс заслын өмнө уулгаж эхлүүлж болохгүй; гэхдээ эргэх гипертензээс (rebound hypertension) зайлсхийхийн тулд өвчтөн ууж байгаа бол үргэлжлүүлэн уулгана.· Статинууд. Өмнө ууж байсан бол статиныг үргэлжлүүлэн уулгана. Хэрэв өвчтөн угаасаа уудаггүй бол гиперлипидеми, чихрийн шижин, захын артерийн өвчин, 10 жилийн зүрх судасны эрсдэл өндөр зэрэг заалттай өвчтөнүүдэд урьдчилан сэргийлэх зорилгоор уулгаж эхлүүлнэ.· Натри-глюкозын тээвэрлэгчийг хориглогчид. (SGLT2i) Эугликемик кетоацидозын эрсдэлийг багасгахын тулд мэс заслаас 3-4 хоногийн өмнө зогсооно. Титэм судсан дотуурхи ажилбарын дараа мэс заслын хугацааг тогтоох нь.· Титэм судсан дотор стент тавиагүй, зөвхөн баллооноор тэлсэн бол зүрхний бус мэс заслыг дор хаяж 14 хоногоор хойшлуулна.· Зүрхний титэм судасны цочмог хам шинжийн улмаас эмэн бүрхүүлтэй стент тавьсны дараа зүрхний бус төлөвлөгөөт мэс заслыг дор хаяж 12 сараар хойшлуулах ёстой. Нарийн төвөгтэй анатомийн байршилд стент тавьсан (жишээ нь, салаа стент, урт стент, олон судасны стент) өвчтөнүүдийн хувьд уг ажилбар болон зүрхний бус мэс заслын хооронд 12 сар хүлээх нь зохистой юм. Европын Кардиологийн Нийгэмлэгийн удирдамжид дараах тохиолдлын аль нэг нь байвал өвчтөн мэс заслын үед стент тромбозоор хүндрэх өндөр эрсдэлтэй гэж заасан: давтан зүрхний шигдээсийн өгүүлэмжтэй, антиагрегант ууж байх үедээ стентийн тромбозоор бөглөрсөн, зүүн ховдлын шахах фракц буурсан (EF<40%), чихрийн шижингийн хяналт муутай, бөөрний үйл ажиллагаа хүндээр буурсан эсвэл гемодиализд ордог, саяхан нарийн төвөгтэй PCI хийлгэсэн, стент буруу байрласан, эсвэл титэм судасны ханын цууралт.· Титэм судасны архаг бөглөрлийн улмаас эмэн бүрхүүлтэй стент тавьсны дараа зүрхний бус төлөвлөгөөт мэс заслыг дор хаяж 6 сараар хойшлуулах нь зүйтэй.· Эмэн бүрхүүлтэй стент тавьсны дараа, хэрэв мэс заслыг хойшлуулах эрсдэл нь мэс заслын үеийн зүрх судасны ноцтой хүндрэлийн эрсдэлээс давж байвал зүрхний бус хойшлуулшгүй мэс заслыг PCI-аас хойш дор хаяж 3 сарын дараа хийж болох бөгөөд Европын Кардиологийн Нийгэмлэгийн удирдамжинд титэм судасны архаг бөглөрлийн улмаас стент тавьснаас хойш 1 сарын дараа ч хийж болно гэж үздэг.· Ойрын хугацаанд (≤ 30 хоног) металл эсвэл эмэн бүрхүүлтэй стент тавиулсан өвчтөнд нэг буюу хэд хэдэн антиагрегант эмийг зогсоох шаардлагатай зүрхний бус төлөвлөгөөт мэс засал хийх нь стент бөглөрөх, ишемигээр хүндрэх эрсдэл дагуулна. (Эрсдэл нь ашигаас их юм)PCI хийлгэсний дараах мэс заслын үеийн антиагрегант менежмент:· Стенттэй бүх өвчтөнд стентийн төрөл, тавьсан хугацаанаас үл хамааран цус алдах эрсдэл ба тромбозын эрсдэлийг харгалзан, боломжтой бол аспириныг үргэлжлүүлэн уулгана.· Хэрэв энгийн металл стент тавьснаас хойш 30 хоногийн дотор эсвэл эмэн бүрхүүлтэй стент тавьснаас хойш 3 сарын дотор зүрхний бус мэс засал хийх шаардлагатай бол хосолсон антиагрегант (аспирин + клопидгрел гэх мэт) эмчилгээг үргэлжлүүлнэ.· Уудаг антикоагулянт эмчилгээтэй өвчтний хувьд мэс заслын өмнө уг эмийг зогсоох шаардлагатай бөгөөд түр зуур аспиринаар орлуулж болно.· Хэрэв мэс заслын өмнө антиагрегант эмүүдийг зогсоох шаардлагатай бол прасугрелийг 7 хоногийн өмнө, клопидогрелийг 5 хоногийн өмнө, тикагрелорыг 3 хоногийн өмнө, аспириныг 4-5 хоногийн өмнө зогсооно.PCI хийлгээгүй өвчтөнд мэс заслын үеийн антиагрегант менежмент:· Хэрэв өвчтөн хоёрдогч урьдчилан сэргийлэлтээр (титэм судасны архаг өвчин, хуучин зүрхний шигдээс, эсвэл тархины харвалт) аспирин ууж байгаа бол зүрхний хүндрэлийн эрсдэл нь цус алдах эрсдэлээс илүү байвал мэс заслын өмнө үргэлжлүүлэн уулгах нь зохистой.· Хэрэв өвчтөн анхдагч урьдчилан сэргийлэлтээр аспирин ууж байгаа бол мэс заслын өмнө зогсоох ёстой. Аспирин уудаггүй өвчтөнд мэс заслын өмнө аспирин эхлүүлэх шаардлагагүй.Антикоагулянтыг орлуулах, шилжүүлэх:· Варфарин уудаг өвчтөнүүд. Зүрх судасны өвчтэй, тромбозын өндөр эрсдэлтэй өвчтөнд варфариныг зогсоох шаардлагатай бол мэс заслын өмнө гепаринаар (ихэвчлэн бага молекул жинтэй гепарин) орлуулж болно. Цус алдах эрсдэл нэмэгддэг тул ихэнх өвчтөнд мэс заслын үеэр уг эмчилгээг зөвлөхгүй.· Шууд үйлдэлтэй уудаг антикоагулянт хэрэглэдэг өвчтөнүүд. Мэс заслын өмнө шууд үйлдэлтэй уудаг антикоагулянтыг зогсоох шаардлагатай өвчтөнүүдэд орлуулах эмчилгээ шаардлагагүй. Учир нь эдгээр эм нь варфаринаас богино хагас задралын хугацаатай тул өвчтөн бүрэн антикоагулянтгүй байх хугацаа богино байдаг.Бусад зөвлөмжүүд:Цусан дахь глюкозийн хяналт, цус багадалт, нойронд дунд амьсгал тасалдах хамшинж, тархины харвалт, мэдээгүйжүүлгийн төрөл, транексамын хүчил, зүрхний суулгац төхөөрөмж, уушгины артерийн катетер, зүрхний улаан хоолойн хэт авиан шинжилгээ, биеийн температур, өвдөлт намдаалт, мэс заслын дараах тосгуурын фибрилляци, зүрхний бус мэс заслын дараах зүрхний булчингийн гэмтлийн менежментийн зэргийн талаар удирдамжид шинээр тусгасан ба та эдгээрийг удирдамжаас дэлгэрүүлэн унших боломжтой.УДИРДАМЖИЙГ ЯМАР НӨХЦӨЛД ДАГАХГҮЙ БАЙЖ БОЛОХ ВЭ?2024 оны ACC/AHA удирдамж нь зүрхний бус мэс засалд орох өвчтөнүүдийн зүрхний үнэлгээ, түүний менежментийн талаар эмч нарт туслах, чиглүүлэх зорилготой юм. Гэсэн хэдий ч энэхүү удирдамж нь эмнэлзүйн бүхий л нөхцөл байдал, өвчтөн бүрийн онцлогийг хамарч чадахгүй. Тухайлбал, яаралтай мэс заслын улмаас стандарт эмчилгээг мөрдөж чадахгүй байж болно, мөн антиагрегант эмийг үргэлжлүүлэн хэрэглэхийг зөвлөсөн ч цус алдах эрсдэл өндөр хэвээр бол антиагрегант эмчилгээг зогсоох шаардлагатай болно гэх мэт. Удирдамж нь эмнэлзүйн гол тулгуур хэрэгсэл хэдий ч шийдвэр бүрийг тухайн тохиолдолд тохируулан гаргах шаардлагатай байдаг.Нэмж дурдахад, ACC/AHA-ийн олон зөвлөмж нь нотолгооны 2-р ангилалд багтдаг бөгөөд энэ нь тухайн зөвлөмжийг дагаж болно эсвэл тухайн нөхцөлд зохистой байж болно гэсэн үг бөгөөд эмчид сонголтыг олгож буй юм. Тиймээс эмнэлзүйн туршлага, мэс заслын баг болон өвчтний шийдвэрт туслах зорилгоор удирдамжийг ашиглах нь зүйтэй юм.ШИНЭ УДИРДАМЖ НЬ ӨДӨР ТУТМЫН ПРАКТИКТ ХЭРХЭН НӨЛӨӨЛӨХ ВЭ?Шаталсан алгоритмыг зөв дагах, урьдчилан бэлдсэн асуумжуудыг бүрэн бөглүүлэх, зүрхний биомаркерын тестийг ашиглах зэрэг нь мэс заслын эрсдэлийн үнэлгээг сайжруулж, шаардлагагүй тестүүдийг багасгана гэж найдаж байна. Эмийн зохистой менежмент, гипотензийг оношлож, эмчлэх, мэс заслын дараах үр дүнтэй хяналтууд нь мэс заслын үр дүнг сайжруулах боломжтой юм. Хиймэл оюун ухаан болон машин сургалтыг практикт нэвтрүүлэх нь эрсдэлийн үнэлгээг сайжруулж болох ч одоохондоо бидэнд энэ төрлийн олон судалгаануудын үр дүн шаардлагатай байна.Ашигласан эх сурвалж: 2024 AHA/ACC/ACS /ASNC/HRS/SCA /SCCT/SCMR/SVM Guideline for Perioperative Cardiovascular Management for Noncardiac Surgery: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines

Дэлгэрэнгүй

Цээжний өвдөлтийн ялган оношилгоо, эмнэлзүйн ач холбогдол

Зүрх судасны өвчний үеийн эмийн эмчилгээний зарчим

Зүрхний цахилгаан бичлэгийн үндэс ба зонхилон тохиолдох хэм алдагдлын оношилгоо, менежмент

Зүрх судасны өвчний үеийн эмийн эмчилгээний зарчим

Дотрын анагаах ухаан - Update

Зүрхний цахилгаан бичлэгийн үндэс ба зонхилон тохиолдох хэм алдагдлын оношилгоо, менежмент

6 сарын багц

1 жилийн багц

Хиймэл оюун ухаан - Эмч бидний нүдээр

Улаанбурханы вакцины өөр нэгэн гайхалтай чанар

Мэс заслын (зүрхний бус) үеийн зүрх судасны менежментийн талаарх 2024 оны ACC/AHA-ийн удирдамж: Шинэ өөрчлөлтүүд